Çalışma izni başvurularında ret kararı, işveren ile yabancı çalışanın ortak sorunudur; ancak itiraz sürecinde yükün büyük bölümü işveren tarafındaki belgelerde toplanır. YUKK kapsamındaki ikamet düzeni ile çalışma izni süreci iç içe yürüdüğünden, 5901 sayılı Kanun kapsamındaki uzun vadeli statü planları da bu karardan etkilenir. İtiraz, yeni bir başvuru değil; ret gerekçesine yöneltilmiş belgeli bir cevaptır.
Ret Gerekçesinin Türü Stratejiyi Belirler
Ret kararları kabaca üç gruba ayrılır: evrak eksikliğine dayananlar, işverenin sayısal ve mali ölçütleri karşılamadığı gerekçesine dayananlar ve yabancının niteliği ile pozisyon uyumsuzluğuna dayananlar. Birinci grupta itiraz büyük ölçüde belge tamamlama işidir. İkinci grupta işverenin mali tablolarının ve istihdam yapısının yeniden ortaya konulması gerekir. Üçüncü grupta ise diploma denkliği, mesleki deneyim ve iş tanımı arasındaki bağın kurulması gerekir. Bu ayrım yapılmadan yazılan itiraz, gerekçeye temas etmediği için sonuç doğurmaz.
İşveren Tarafında Toplanacak Belgeler
- Güncel ticaret sicil kayıtları ve faaliyet belgesi
- Bilanço ve gelir tablosu ile ödenmiş sermayeyi gösteren kayıtlar
- Mevcut çalışan sayısını ve sigortalı bildirimlerini gösteren dökümler
- Yabancının çalıştırılacağı pozisyona ilişkin iş tanımı ve organizasyon şeması
- İş sözleşmesi ile ücretin pozisyonla uyumunu gösteren belgeler
İtiraz Aşamasında Yapılan Hatalar
En yaygın hata, itiraz dilekçesinde ret gerekçesine hiç değinmeden başvurunun tümünü yeniden anlatmaktır. İkinci hata, belgelerin tarihine dikkat edilmemesidir; başvuru tarihinden sonra düzenlenmiş bir belge, o tarihteki durumu ispatlamayabilir. Üçüncü hata ise yabancının ikamet statüsünün itiraz süresince ne olacağının planlanmamasıdır. Statü boşluğu doğduğunda, izin sonradan verilse bile fiilî çalışma başlangıcı gecikir.
İtirazın Reddi Sonrası İdari Yargı
İdari itiraz yolunun tüketilmesinden sonra konu idari yargıya taşınabilir. Bu aşamada dava dilekçesinin dayanağı, itiraz aşamasında sunulan belgelerdir; bu nedenle itiraz dosyası baştan dava dosyası gibi kurulmalıdır. İdari itiraz ve dava süreleri kısa ve hak düşürücü nitelikte olabildiğinden, ret kararının tebliğ tarihi belgeyle sabitlenmeli ve tüm tarihler tek bir takvimde izlenmelidir.
Kapanış
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. İşverenin yapısı, yabancının statüsü ve ret gerekçesi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, itiraz hazırlanmadan önce hukuki inceleme yapılması yerinde olur.