Yabancı çalışanın statüsü tek bir tarihe bağlıdır: iznin geçerlilik süresi. YUKK ve 5901 sayılı Kanun ekseninde yürüyen dosyalarda en çok karşılaşılan sorun, hukuki niteleme hatası değil, takvim yönetiminin çökmesidir. İzin süresi dolduğunda hem çalışanın hem işverenin durumu aynı anda değişir; bu yüzden karar, süre bitiminden çok önce verilmelidir.
Tek Tarih Değil, Dört Tarih
Dosyada tek bir bitiş tarihi izlemek yeterli olmaz. Birlikte takip edilmesi gereken tarihler şunlardır:
- Çalışma izninin başlangıç ve bitiş tarihleri
- Uzatma başvurusunun yapılabileceği aralık
- İkamet statüsünün bağlı olduğu süre
- İş sözleşmesinin süresi ve fesih ihbar tarihleri
Bu dört tarih tek tabloda tutulmadığında, çalışma izni uzatılmış olsa bile başka bir statü boşluğu ortaya çıkabilir.
Ret Kararı Geldiğinde İlk 24 Saat
- Karar metnindeki ret gerekçesi kelime kelime okunur; eksik belge kaynaklı ret ile esasa ilişkin ret tamamen farklı yollar doğurur.
- Tebliğ tarihi, tebligat evrakı üzerinden doğrulanır; şirket içi dağıtım tarihi esas alınmaz.
- Karar üzerinde belirtilen başvuru yolu ve süre not edilir.
- Eksik belge söz konusuysa tamamlanabilir olup olmadığı idareyle teyit edilir.
- Aynı anda yargı yoluna gitme takvimi de kurulur; idari yazışma süreyi kendiliğinden durdurmaz.
İdareyle Çözüm Hangi Hâllerde Daha Hızlı?
Ret kararı belge eksikliği, meslek kodu uyuşmazlığı veya işyeri bilgilerindeki tutarsızlık gibi düzeltilebilir sebeplere dayanıyorsa, yeni bir başvuruyla sonuç almak yargı yolundan hızlı olur. Buna karşılık ret, kişinin geçmişine veya statüsüne ilişkin bir değerlendirmeye dayanıyorsa, yeni başvuru büyük olasılıkla aynı sonucu verir; bu durumda dava takvimi ihmal edilmemelidir.
Süre Yönetiminde Sık Yapılan Üç Hata
- Uzatma başvurusunun son güne bırakılması ve evrak temininin gecikmesi
- Yurt dışı çıkışlarının statüye etkisinin hesaba katılmaması
- İşveren değişikliğinin izin üzerindeki sonucunun geç fark edilmesi
Vatandaşlık Hedefi Varsa Dosya Bütünlüğü
Süreç ileride vatandaşlık başvurusuna bağlanacaksa, izin dönemlerinin kesintisiz belgelenmesi bugünkü tek bir gecikmeden daha önemlidir. Bu nedenle her dönemin izin belgesi, ikamet kayıtları ve sosyal güvenlik dökümleri kronolojik bir klasörde biriktirilmelidir. Yıllar sonra geriye dönük belge temini çoğu zaman mümkün olmaz.
Aktarılanlar genel bilgi niteliğindedir; başvurunun türü ve kişinin statüsü izlenecek yolu değiştirir. Ret kararını aldığınız gün bir hukukçuyla görüşmeniz süre kaybını önler.