Türkiye'ye giriş yasağı kaydı çoğu zaman ayrı bir yazıyla bildirilmeden, sınır kapısında ya da bir ikamet izni başvurusu reddedildiğinde fark edilir. YUKK ve 5901 sayılı Kanun ekseninde yürüyen bu süreçte kayıpların büyük bölümü esastan değil, dava açma süresinin sessizce tükenmesinden doğar. Aşağıdaki rehber, tahdit kaydına karşı izlenecek idari yargı yolunu doğrudan süre riski etrafında kurgular.
Kaydın Kaynağını Bulmadan Dilekçe Yazılmaz
Giriş yasağı kararları tek bir sebebe dayanmaz. Kamu düzeni ve güvenliği gerekçesi, vize veya ikamet ihlali, sınır dışı işleminin doğal sonucu ya da mali yükümlülük kaynaklı kayıtlar birbirinden farklı hukuki rejimlere tabidir. Bu nedenle ilk iş, kaydı koyan idareyi ve kaydın dayanağını netleştirmektir. Dayanağı bilinmeyen bir işleme karşı yazılan dilekçe genel ifadelerle sınırlı kalır ve idarenin savunmasını karşılayamaz.
Süre Riski Tam Olarak Nerede Doğar
Tahdit dosyalarında süre tartışması iki noktada düğümlenir: öğrenme anı ve usulüne uygun bildirim. Yabancı yurt dışındayken kaydı fiilen öğrendiği tarih ile idarenin bildirim yaptığını ileri sürdüğü tarih ayrışabilir. Bu ayrışma kayıt altına alınmazsa, dava süresinde açılmış olsa bile süre aşımı itirazıyla karşılaşılır.
- Sınır kapısındaki tutanağın veya ret şerhinin bir örneğinin alınmaması
- Vekâletnamenin yurt dışında düzenlenmesi için gereken sürenin planlanmaması
- Kaydın kaldırılması için idareye yapılan başvurunun süreyi durdurduğu varsayımı
- Birden çok işlem varken (sınır dışı kararı, tahdit kaydı, ikamet reddi) hepsinin tek dava sanılması
Dosyayı Kurma Sırası
- Kaydın türü, kodu ve dayanağı idareden yazılı olarak talep edilir.
- Yabancının Türkiye ile bağını gösteren belgeler (aile, çalışma, mülkiyet, eğitim) tek klasörde toplanır.
- Öğrenme tarihini belgeleyen her kayıt tarih sırasıyla listelenir.
- Dava dilekçesinde hem yetki hem esas sakatlıkları ayrı başlıklar altında kurulur.
- Yürütmenin durdurulması talebi, somut ve telafisi güç zarar anlatımıyla desteklenir.
İdari Yargıda Neyin Tartışılacağı
Mahkeme önünde asıl mesele, idarenin takdir yetkisini kullanırken gerekçesini ortaya koyup koymadığıdır. Kamu düzeni gibi genel bir kavrama dayanılmışsa, bu kavramın somut olayda hangi olguyla doldurulduğu sorgulanabilir. Aile birliği, küçük çocukların durumu ve yasağın süresi bakımından ölçülülük değerlendirmesi de bu aşamada gündeme gelir. İdarenin dosyaya sunduğu bilgi ve belgelerin bir kısmı gizlilik gerekçesiyle sınırlı incelenebildiğinden, karşı anlatımın belgeye dayalı kurulması önem taşır.
Ret Halinde İkinci Yol
İlk derece kararının aleyhe çıkması sürecin sonu değildir. Kanun yolu aşamasında, ilk kararın hangi olguyu değerlendirme dışı bıraktığı somut biçimde gösterilmelidir. Ayrıca koşullardaki değişiklik (yasağın süresinin dolmaya yaklaşması, aile durumundaki değişim) idareye yeni bir başvuru yapılmasını anlamlı kılabilir; bu iki yol birbirinin alternatifi olarak planlanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi belgeleri sonucu değiştirebilir. Giriş yasağı kayıtlarında süre çok kısa işlediğinden, kaydı öğrenir öğrenmez bir hukukçuya danışmak yerinde olur.