Pasaport kontrolünde geri çevrilen ya da vize başvurusu olumsuz sonuçlanan yabancılar için asıl sorun çoğu zaman yasağın kendisi değil, yasağın hangi karara ve hangi koda dayandığının bilinmemesidir. Dayanak bilinmeden yapılan itiraz, genel ifadelerle reddedilir. Bu rehber, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 5901 sayılı Kanun çerçevesinde itiraz dosyasının nasıl kurulacağını ele alır.
İlk Adım: Kararın ve Kodun Öğrenilmesi
Giriş yasakları farklı sebeplere dayanabilir: vize veya ikamet süresinin aşılması, kamu düzeni ve güvenliği değerlendirmesi, sınır dışı etme kararının sonucu ya da ödenmemiş idari para cezası. Her biri farklı bir itiraz stratejisi gerektirir. Bu nedenle önce, valilik ve göç idaresi birimlerinden yasağın dayanağı, süresi ve varsa harç yükümlülüğü hakkında yazılı bilgi talep edilmelidir. Vekâletname ile yürütülen bu talep, sonraki bütün adımların temelini oluşturur.
İdari İtiraz mı, İdare Mahkemesi mi?
Süre aşımı gibi mali yükümlülüğe bağlanmış yasaklarda, borcun ödenmesi ve idareye yapılacak kaldırma talebi çoğu zaman yeterli olabilir. Buna karşılık kamu düzeni gerekçesine dayanan değerlendirmelerde, idareye yapılan başvurunun reddi üzerine idari yargı yolu gündeme gelir. Sınır dışı etme kararı bakımından ise kanun, genel dava süresinden çok daha kısa ve özel bir itiraz süresi öngörmüştür; bu süre kaçırıldığında karar kesinleşir. Kararın türü belirlenmeden dilekçe yazılması, en sık rastlanan merci hatasıdır.
Delil Dosyasının İçeriği
- Tebligat evrakı ve teslim tarihini gösteren belge
- Pasaport giriş çıkış kayıtları ve sınır kapısı tutanağı
- İkamet izni başvuru ve ret yazıları
- Türkiye'deki aile bağını gösteren nüfus ve evlilik kayıtları
- Çalışma izni, öğrenci belgesi veya yatırıma ilişkin resmî kayıtlar
- Varsa ceza dosyasının akıbetine ilişkin belgeler
İtiraz Metninde Ne Anlatılmalı
Yasağın kaldırılmasını isteyen metin, yalnızca mağduriyet anlatısına dayanmamalıdır. Kararın dayandığı olgunun gerçekleşmediği ya da gerçekleşse bile ölçüsüz bir sonuç doğurduğu, somut verilerle gösterilmelidir. Aile birliği, Türkiye'de doğmuş çocuklar, süregelen tedavi ya da devam eden ticari faaliyet gibi unsurlar, ölçülülük değerlendirmesinde ağırlık taşıyan başlıklardır. Uluslararası koruma talebi bulunan hâllerde ise geri gönderme yasağına ilişkin ayrı bir değerlendirme gerekir.
Yürütmenin Durdurulması Talebini Atlamamak
Dava açılırken yürütmenin durdurulması istenmezse, yargılama süresince kişi ülke dışında kalmaya devam eder ve lehe bir karar pratikte geç etkili olur. Bu talebin, telafisi güç zararın hangi somut olgudan doğduğu açıklanarak ve belgeyle desteklenerek yazılması gerekir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; kod türü, karar tarihi ve tebliğ biçimi izlenecek yolu tamamen değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, dayanak belgeler temin edilir edilmez profesyonel değerlendirme alınması önerilir.