Türkiyeye giriş yasağı, sınır dışı etme kararı ve idari gözetim birbirine benzeyen ama farklı kanun yollarına tabi üç ayrı işlemdir. 6458 sayılı YUKK kapsamındaki bu ayrımın bilinmemesi, yabancıların en sık yaşadığı hak kaybının kaynağıdır. Bu rehber üç işlemi merci ekseninde ayrıştırmaktadır.
Üç İşlem, Üç Farklı Kanun Yolu
Giriş yasağı bir idari işlemdir ve iptali istemiyle idari yargıda dava açılır; görevli mahkeme idare mahkemesidir. Sınır dışı etme kararına karşı ise YUKK özel ve çok kısa bir süre öngörmüştür; bu başvuru da idare mahkemesine yapılır ve verilen karar kesindir. İdari gözetim kararı bakımından ise durum farklıdır: gözetime karşı sulh ceza hakimliğine başvurulur. Aynı kişi hakkında üç işlem birlikte tesis edilmişse, üç ayrı başvurunun eşzamanlı hazırlanması gerekir; tek dilekçeyle tek mercie gidilmesi diğer işlemleri kesinleştirir.
Süre Hesabında Dikkat Edilecek Noktalar
İdari yargıda genel dava açma süresi altmış gündür; ancak sınır dışı gibi özel süre öngörülen hallerde bu genel süre uygulanmaz. Süre, kararın yabancıya ya da yasal temsilcisine tebliğ edildiği tarihten itibaren işler. Tebligatın anlaşılabilir bir dilde yapılmamış olması, dosyada ayrıca tartışılabilecek bir usul iddiasıdır. Yurt dışındayken öğrenilen yasaklarda öğrenme anının belgelenmesi, süre tartışmasının merkezine oturur.
Vatandaşlık Dosyalarında Ayrık Durum
- 5901 sayılı Kanun kapsamındaki başvuruların reddi de idari işlem niteliğindedir ve iptal davasına konu edilir.
- İstisnai vatandaşlık ile genel yoldan başvurunun değerlendirme ölçütleri farklıdır; dilekçede hangi yola dayanıldığı açıkça belirtilmelidir.
- Kimlik ve nüfus kayıtlarındaki maddi hatalar için önce ilgili idareye düzeltme başvurusu yapılması beklenir.
- Aile birliğine dayanan taleplerde, yasağın orantılılığı ayrı bir hukuki tartışma başlığıdır.
Başvuru Dosyasının Hazırlanması
- İşlemin dayanağı olan kod, gerekçe ve tebliğ tarihi resmi belgeden okunarak kaydedilir.
- Yasağın kaldırılması için idareye yapılacak başvuru ile dava yolu arasındaki süre ilişkisi kurulur.
- Türkiyedeki aile, çalışma ve öğrenim bağlarını gösteren belgeler dosyaya eklenir.
- Yürütmenin durdurulması istemi, dilekçede ayrı bir başlık altında gerekçelendirilir.
- Pasaport, giriş-çıkış kayıtları ve önceki ikamet izinleri kronolojik sırayla sunulur.
Değerlendirme
Yabancılar hukukunda dosyanın kaybedilmesi çoğu zaman esastan değil, yanlış mercie yapılmış bir başvurudan kaynaklanır. İşlemin türü tebliğ belgesinden doğru okunmalı ve her biri için ayrı takvim kurulmalıdır; kişisel durumun ayrıntısı nedeniyle profesyonel hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.