Türkiye'ye giriş yapmak isteyen yabancının sınırda geri çevrilmesi ya da ikamet başvurusunun gerekçesiz görünen biçimde reddedilmesi, çoğu zaman sistemde yer alan bir tahdit kaydından kaynaklanır. YUKK bu kayıtların dayanağını ve kaldırılma usulünü belirlerken, 5901 sayılı Kanun bakımından aynı kaydın vatandaşlık başvurusuna etkisi ayrıca değerlendirilir.
Önce Kaydın Niteliğini Öğrenmek
İtirazın ilk adımı, hangi işlemin hedef alınacağını belirlemektir. Ortada sınır dışı etme kararı mı, giriş yasağı mı, yoksa bir ikamet izni reddi mi bulunduğu netleşmeden yapılan başvurular yanlış mercie gider. Bu üç işlemin sebepleri, süre rejimleri ve itiraz mercileri birbirinden farklıdır. Kaydın gerekçesi kamu düzeni, kamu güvenliği, kamu sağlığı ya da vize ihlali gibi başlıklardan hangisine dayandırıldığı öğrenilmeden savunma kurulamaz.
Başvuru Sırası
- Yabancı ya da vekili aracılığıyla ilgili valilik göç idaresine başvurularak kayıt hakkında bilgi talep edilir.
- Kaydın dayanağı öğrenildikten sonra kaldırılması talebini içeren idari başvuru yapılır.
- Başvurunun reddi veya cevapsız kalması hâlinde idari yargıya gidilir.
- Dava dilekçesinde işlemin sebep unsuru ile ölçülülük yönü ayrı ayrı tartışılır.
- Yürütmenin durdurulması talebi, gecikmenin telafisi güç sonuç doğuracağı gösterilerek kurulur.
Süre Farkı Nerede Yakıcı Hâle Gelir
Sınır dışı etme kararına karşı başvuru için özel ve kısa bir süre öngörülmüşken, giriş yasağının kaldırılması talebinin reddi genel idari dava süresine tabidir. Uygulamada en sık görülen hata, iki süreyi aynı sanarak beklemektir. Ayrıca yurt dışındaki yabancı bakımından tebligatın ne zaman yapılmış sayılacağı ayrı bir tartışma yaratır; bu nedenle bildirimin ulaştığı tarih, e-posta ya da konsolosluk yazısı üzerinden belgelenmelidir.
Aile Bağı ve Orantılılık Argümanı
Türkiye'de eş ya da çocuk gibi aile bağı bulunan yabancılar bakımından aile hayatına saygı yönü, işlemin ölçülülüğü tartışmasında merkezî yer tutar. Bu argümanın dosyaya girebilmesi için evlilik kaydı, çocukların okul belgeleri, ortak ikamet ve gelir belgeleri gibi somut dayanaklar sunulmalıdır. Soyut anlatım, idari işlemin hukuka aykırılığını göstermeye yetmez.
Kapanış
Yabancılar hukukunda dosyanın gücü, çoğu kez idareyle yapılan yazışmaların düzenine bağlıdır. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; kaydın türü ve dayanağı sonucu bütünüyle değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde bir hukukçuyla değerlendirme yapılması yerinde olur.