Sınır kapısında ya da ikamet başvurusunda alınan bir ret kararı, çoğu zaman arkasında hangi işlemin bulunduğu bilinmeden tartışılır. Oysa yabancılar hukukunda izlenecek yol, kararın türüne ve konulan tahdidin niteliğine göre baştan farklılaşır. Bu rehber, YUKK ve 5901 ekseninde ret kararına karşı başvuru sırasını ele alır.
Önce Kararın Kendisine Ulaşın
Uygulamada en sık yapılan hata, kararın metni görülmeden dilekçe yazılmasıdır. Ret kararının gerekçesi, dayanağı ve tebliğ tarihi bilinmeden ne süre hesaplanabilir ne de doğru mercie başvurulabilir. Bu nedenle il göç idaresi müdürlüğünden karar örneği ve tebliğ tebellüğ belgesinin talep edilmesi ilk adımdır. Yabancı kişi yurt dışındaysa vekâlet yoluyla bu talebin yapılması mümkündür.
Kararın Türü Yolu Belirler
- Sınır dışı etme kararı: idare mahkemesine başvuru için kısa ve kesin bir süre öngörülmüştür; süre tebliğ evrakında gösterilir ve kaçırılması hâlinde telafisi güçtür.
- Vize veya ikamet izni ret kararı: genel idari dava usulü işler; iptal davası açma süresi tebliğ tarihinden itibaren hesaplanır.
- Ülkeye giriş yasağı ve tahdit kaydı: yasağın süresi ve dayanağı öğrenilmeden kaldırılma talebi gerekçelendirilemez.
- Vatandaşlık başvurusunun reddi: 5901 kapsamında değerlendirilir ve idari yargı yoluna tabidir.
İdari Başvuru ile Dava Arasındaki İlişki
İdari işleme karşı üst makama veya işlemi yapan idareye başvurmak, İYUK sisteminde belirli koşullarda dava süresini durdurur. Ancak bu imkânın koşulları dardır ve her başvuru türü için geçerli değildir. İdareye dilekçe verildiği için sürenin durduğu varsayımıyla beklemek, en sık karşılaşılan hak kaybı sebeplerinden biridir. Güvenli yöntem, idari başvuruyu yapmakla birlikte dava süresini bağımsız olarak takvime işlemektir.
Delil Eksikliğini Kapatan Dosya
- Pasaport giriş çıkış kayıtları ve önceki ikamet izinlerinin dökümü alınır.
- Türkiye'deki aile bağı iddiası varsa evlilik, doğum ve birlikte yaşamayı gösteren belgeler eklenir.
- Çalışma izni, öğrencilik veya yatırım bağlantısı belgelenir.
- Adli sicil kaydı ve varsa hakkındaki soruşturmanın akıbetini gösteren belgeler sunulur; kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya beraat kararı dosyanın en güçlü unsurları arasındadır.
- Sağlık durumu veya çocuğun üstün yararı gibi kişisel koşullar somut belgeyle desteklenir.
Yürütmenin Durdurulması Talebini İhmal Etmeyin
İptal davası açılması tek başına işlemin uygulanmasını engellemez. Sınır dışı veya idari gözetim gibi sonuçları ağır işlemlerde, yürütmenin durdurulması talebinin dava dilekçesiyle birlikte ve somut zarar gerekçesiyle ileri sürülmesi gerekir. Talebin genel ifadelerle yazılması, kararın gecikmesine yol açabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme sunar. İşlemin türü, tebliğ tarihi ve kişisel koşullar sonucu değiştirdiğinden, başvuru öncesinde kararın bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olacaktır.