Yabancılar hukukunda ret kararları tek tip değildir: vize reddi, ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin iptali, sınır dışı etme kararı ve giriş yasağı (tahdit kodu) birbirinden farklı işlemlerdir. 6458 sayılı YUKK ve vatandaşlık bakımından 5901 sayılı Kanun çerçevesinde her işlemin muhatabı ve denetim yolu ayrı olduğundan, yanlış mercie yapılan başvuru çoğu zaman telafisi güç sonuç doğurur.
Kararın niteliğini belirlemeden dilekçe yazılmaz
İlk yapılacak iş, elinizdeki belgenin hangi işlem olduğunu tespit etmektir. Belgede yer alan işlem adı, dayanak madde ve idarenin adı bu tespiti yapmayı sağlar. Giriş yasağı çoğu kez ayrı bir kararla değil, başka bir işlemin (sınır dışı, kamu düzeni gerekçeli ret) sonucu olarak sisteme işlenir. Bu nedenle sadece tahdidin kaldırılmasını istemek, asıl işlem ayakta kaldığı sürece sonuç vermeyebilir.
İdari başvuru ile dava yolunun karıştırılması
Yabancılar mevzuatında bazı işlemler için idareye yapılan itiraz veya yeniden değerlendirme talebi mümkündür; bazıları için ise doğrudan yargı yolu öngörülmüştür. Riskli olan nokta şudur: idareye yapılan bir başvuru, her hâlükârda dava açma süresini kendiliğinden yeniden başlatan bir mekanizma değildir. Dilekçe idareye verilirken, aynı anda yargı yolu süresinin ne zaman dolacağı da hesaplanmalı ve takvime işlenmelidir.
Tebligat, kararın öğrenilmesi ve süre
Bu alandaki dosyalarda en sık tartışılan konu, kararın yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına usulüne uygun bildirilip bildirilmediğidir. Yurt dışındaki başvuruculara yapılan bildirimlerde elektronik sistem üzerinden yapılan duyurular ile resmî tebligat farkı önemlidir. Dosyaya şunlar konulmalıdır: bildirim tarihini gösteren belge veya ekran çıktısı, pasaporttaki giriş-çıkış kayıtları, varsa sınırda düzenlenen tutanaklar.
Ret gerekçesini hedefleyen belge seti
- Kamu düzeni/güvenliği gerekçesi varsa: adli sicil durumu, varsa beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararları.
- Geçim güvencesi veya ikamet şartı gerekçesi varsa: gelir, kira sözleşmesi, sağlık sigortası belgeleri.
- Aile birliği ileri sürülecekse: evlilik, doğum ve birlikte yaşamayı gösteren kayıtlar.
- Uzun süreli ikamet geçmişi varsa: önceki izin belgeleri ve kesintisiz kalış dökümü.
- Vatandaşlık başvurusu reddedilmişse: başvuru sırasında sunulan dosyanın tam bir kopyası.
Sık düşülen usul hataları
- Sınır dışı kararına karşı yürütmenin durdurulması boyutunu hiç ele almamak.
- Tahdit kodunun kaldırılmasını, kodun dayanağı olan işlemi tartışmadan istemek.
- Yabancının yurt dışında olması nedeniyle vekâletnamenin apostil/konsolosluk usulünü geç tamamlamak.
- Talebi tek kalemde yazıp, kısmi kabul ihtimaline göre alternatif talep kurmamak.
Bu metin genel bir yol haritası sunar; işlemin türü, tarihi ve idarenin gerekçesi sonucu doğrudan etkiler. Elinizdeki karar üzerinden değerlendirme yaptırmadan süre başlatan bir adım atmamanız yararınıza olacaktır.