İkamet izni başvurusunun reddi, uzatma talebinin karşılanmaması veya iznin iptali, 6458 sayılı YUKK kapsamında idari işlem niteliğindedir. 5901 sayılı Kanun kaynaklı vatandaşlık başvuruları da benzer bir usule tabidir. Bu dosyalarda esasa ilişkin haklılık ne kadar güçlü olursa olsun, süre ve merci hataları davanın esasa girilmeden reddiyle sonuçlanabilir. Aşağıdaki liste, dava öncesi yapılacak usul denetimini toplar.
Ret Gerekçesi Dilekçenin İskeletini Belirler
Kararda gösterilen sebep, dava dilekçesindeki iptal nedenlerini doğrudan şekillendirir. Gerekçe belge eksikliğine dayanıyorsa savunma tamamlama üzerine kurulur; kamu düzeni ya da genel güvenlik değerlendirmesine dayanıyorsa tartışma ölçülülük ve somut olgu düzeyine taşınır. Gerekçesi yeterince açık olmayan kararlarda, işlemin dayanağının bildirilmesi ayrıca istenmelidir.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Kararın tebliğ tarihi ve tebligatın kime, hangi adrese yapıldığı
- Başvuru sırasında sunulan tüm belgelerin listesi ve idarece hangilerinin değerlendirildiği
- Pasaport geçerlilik süresi, ülkeye giriş tarihi ve kalınan sürelere ilişkin kayıtlar
- Aile birliği, öğrenim ya da çalışma gibi izin türüne özgü dayanak belgeler
- Varsa önceki başvurular ve bunlara verilen cevaplar
Süre ve Görevli Mahkeme
İdari işleme karşı iptal davası, İYUK'ta öngörülen genel dava açma süresi içinde idare mahkemesinde açılır. Sınır dışı etme kararı gibi bazı işlemler için özel ve çok daha kısa süreler öngörülmüştür; işlemin türü belirlenmeden süre hesabı yapılamaz. İdareye yapılan yeni bir başvuru, kural olarak işlemiş dava açma süresini yeniden başlatmaz. Bu nedenle dava açmak yerine yeniden başvuru yolunu seçmek, çoğu dosyada hak düşürücü sonuç doğurur.
Yürütmenin Durdurulması Talebi
- Talep dava dilekçesinde açıkça ve ayrı başlık altında yazılır.
- İşlemin uygulanması hâlinde doğacak telafisi güç zarar somut olgularla anlatılır.
- Hukuka aykırılık iddiası, dayanak mevzuat hükmüyle birlikte gösterilir.
- Aile bütünlüğü, öğrenim ya da tedavi gibi kişisel durumlar belgeye bağlanır.
- Talep hakkında verilen ara karara karşı itiraz süresi ayrıca takip edilir.
Yabancı Dildeki Belgelerde Şekil Şartı
Yurt dışından temin edilen belgelerin yeminli tercümesi ve gerektiğinde tasdik şerhi bulunmalıdır. Şekil şartı eksik belgeler dosyaya sunulmuş sayılsa da değerlendirmede dikkate alınmayabilir; bu da esasen güçlü bir iddianın karşılıksız kalmasına yol açar. Belgelerin temin süresi uzun olduğundan, dava dilekçesi hazırlanırken bu iş paralel yürütülmelidir.
Yukarıdakiler genel yol göstericidir. İzin türü, başvuru geçmişi ve idarenin gerekçesi izlenecek stratejiyi değiştirir; süreler kısa olduğu için ret kararını aldığınızda gecikmeden hukuki destek almanız önerilir.