İkamet izni başvurusunun reddi, iznin iptali veya uzatma talebinin karşılıksız kalması, yabancı için hem hukuki hem fiili sonuçlar doğuran idari işlemlerdir. Bu işlemlere karşı izlenecek yol, işlemin türüne göre değişir ve yanlış seçim çoğu zaman geri dönülemez bir süre kaybı yaratır. Aşağıda YUKK ve 5901 sayılı Kanun çerçevesinde merci ayrımı ele alınmaktadır.
İşlemi Doğru Adlandırmak
İlk yapılması gereken, elde tutulan evrakın hangi işlemi ifade ettiğini belirlemektir. İkamet izni talebinin reddi ile sınır dışı etme kararı farklı rejimlere tabidir; ikisi çoğu kez aynı tebligat paketinde geldiği için karıştırılır. Ret kararı yabancının ülkede kalış statüsünü sona erdirirken, sınır dışı kararı doğrudan ülkeden çıkarılmaya yönelik icrai bir işlemdir. Dilekçenin başlığı buna göre kurulmalıdır.
Sınır Dışı Kararında Kısa ve Sert Süre
Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvuru için YUKK çok kısa bir süre öngörür ve bu süre idari dava açma süresinin genel kuralından ayrılır. Bu yol tek hâkimle yürütülür ve verilen karar kesindir. Başvurunun il göç idaresine yapılan bir itiraz dilekçesiyle ikame edilebileceği düşüncesi, bu kısa sürenin sessizce dolmasının en sık sebebidir. İdareye yapılan yazışmalar dava açma süresini kendiliğinden durdurmaz.
İkamet İzni Reddinde İdari Yargı Yolu
İkamet izni talebinin reddi veya iznin iptaline ilişkin işlemler, İYUK'un genel kuralları çerçevesinde idare mahkemesinde iptal davasına konu edilir. Burada yetkili mahkeme, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yere göre belirlenir; yabancının fiilen ikamet ettiği şehir belirleyici olmayabilir. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç zarar doğacaksa yürütmenin durdurulması istemi dilekçede ayrıca ve gerekçelendirilerek ileri sürülmelidir.
Vatandaşlık Başvuruları Ayrı Bir Hat
5901 sayılı Kanun kapsamındaki başvuruların reddi de idari yargının konusudur; ancak bu dosyalarda takdir yetkisinin sınırları tartışıldığından ispat stratejisi farklı kurulur. İkamet dosyasındaki eksiklik gerekçelerini vatandaşlık dosyasına taşımak, iki işlemi tek dava içinde birleştirmeye çalışmak anlamına gelir ve genellikle sonuç vermez.
Dilekçe Öncesi Belge Düzeni
- Tebligatın hangi tarihte ve hangi usulle yapıldığını gösteren evrak
- Ret veya iptal gerekçesinin tam metni ve dayanak kod bilgisi
- Kalış amacını destekleyen sözleşme, kayıt, çalışma veya öğrenim belgeleri
- Aile birliği, sağlık veya eğitim yönünden telafisi güç zararı gösteren kanıtlar
Uygulamada dosyaların önemli bölümü esasa girilmeden, süre veya yargı yolu nedeniyle sonuçlanmaktadır. Bu nedenle karar elinize ulaştığında yapılacak ilk iş, dilekçe yazmak değil, sürenin hangi tarihte dolduğunu belirlemektir.
Burada verilen bilgiler genel niteliktedir ve her yabancının statüsü ile dosya geçmişi farklıdır. Somut kararınız için gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önerilir.