Hakkında sınır dışı etme kararı verilen yabancı için zaman, dosyanın en kıt kaynağıdır. YUKK, bu karara karşı yargı yolunu açık tutar; ancak başvuru süresi kısadır ve doğru merci seçilmediğinde karar kesinleşerek uygulanabilir hâle gelir. Bu nedenle karar tebliğ edilir edilmez iki soru netleştirilmelidir: hangi mahkemeye ve ne zamana kadar.
Sınır Dışı Kararı ile İdari Gözetim Ayrı Kararlardır
Sınır dışı etme kararı ile bu kararın uygulanması amacıyla verilen idari gözetim kararı birbirinden bağımsızdır ve farklı mercilerde denetlenir. Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvurulurken, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Gözetim altındaki kişi bu başvuruyu her zaman yapabilir ve gözetimin devamına ilişkin düzenli değerlendirmeler ayrıca takip edilmelidir. İki kanalın karıştırılması, uygulamada en sık rastlanan hak kaybı nedenlerindendir.
Süre ve Sonuçları
Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvuru süresi kısadır ve kararın tebliğinden itibaren işler. Kanun, bu başvurunun yapılması hâlinde kararın icrası bakımından özel bir düzenleme öngörmüştür; bu nedenle başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı yalnızca dava hakkını değil, kişinin fiilen ülkede kalıp kalamayacağını da belirler. Mahkemenin bu başvuru üzerine verdiği karar bakımından kanun yolu da özel olarak düzenlenmiştir.
Yetkili İdare Mahkemesinin Belirlenmesi
- Kararı veren valilik veya ilgili idari merciin bulunduğu yer esas alınır.
- Kişi geri gönderme merkezinde tutuluyorsa merkezin bulunduğu yer değerlendirilir.
- İşlem birden fazla idari birimi ilgilendiriyorsa asıl işlemi tesis eden merci belirlenir.
- Yanlış yerde açılan davada yetkisizlik kararı verilir ve kısa süre nedeniyle telafisi güç sonuç doğabilir.
Dosyayı Güçlendiren Unsurlar
- Türkiye'deki aile bağlarını gösteren nüfus ve evlilik kayıtları
- Varsa uluslararası koruma başvurusunun aşaması ve kayıt belgeleri
- Geri gönderilmesi hâlinde karşılaşılacak riske ilişkin somut bilgi ve belgeler
- Sağlık durumu, eğitim ve çalışma izni kayıtları
- Kararın gerekçesinde yer alan tespitlere karşı sunulacak karşı belgeler
5901 Kapsamındaki Talepler Ayrı Değerlendirilir
Vatandaşlık başvurusunun reddine ilişkin işlemler 5901 sayılı Kanun kapsamında olup, sınır dışı dosyasından bağımsız bir idari işlem denetimine tabidir. İki dosya birbirini etkileyebilirse de aynı dilekçede birleştirilmesi usul karışıklığı yaratır; her işlem için ayrı ve süresinde başvuru yapılması gerekir.
Görüşme Yoluyla Çözüm Sınırlıdır
İdari işlemlerde tarafların serbestçe uzlaşarak sonucu değiştirmesi mümkün değildir; ancak idareye yapılacak bilgi ve belge sunumu, işlemin geri alınması ya da düzeltilmesi sonucunu doğurabilir. Bu başvuru yapılırken dava süresinin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kararın gerekçesi ve kişinin statüsü sonuçları değiştirebileceğinden, tebligatı aldıktan hemen sonra bir hukukçuyla iletişime geçmeniz süre bakımından belirleyici olacaktır.