Yabancılar hukukunda verilen kararlara karşı yapılan başvuruların önemli bir bölümü esasa girilmeden reddedilir. Sebep genellikle iddianın zayıflığı değildir; kararın türüne göre değişen mercii ve son derece kısa süreleri karıştırmaktır. 6458 sayılı YUKK ile 5901 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler, birbirine benzeyen ama yolu farklı olan kararlar üretir.
İki Karar, İki Ayrı Merci
Sınır dışı etme kararı bir idari işlemdir ve iptali idari yargıda istenir. Buna karşılık idari gözetim kararı, kişi özgürlüğüne ilişkin olduğundan sulh ceza hakimliğine taşınır. Aynı kişi hakkında her iki karar birlikte verilebildiği için, tek bir dilekçeyle her ikisine karşı çıkmaya çalışmak yaygın bir hatadır. Doğru yöntem, iki ayrı başvurunun eş zamanlı ve ayrı ayrı hazırlanmasıdır.
Süreye İlişkin En Kritik Nokta
Sınır dışı etme kararına karşı dava açma süresi, genel idari dava süresinden çok daha kısadır ve karar tebliğ edildiği anda işlemeye başlar. Bu nedenle tebligatın kime, nerede ve hangi tarihte yapıldığı dosyanın en önemli verisidir. Geri gönderme merkezinde bulunan kişilerin başvurusunda temsil belgesinin temini de takvimin içine yerleştirilmelidir. İdari gözetim kararına karşı ise hakimliğe başvuru imkânı gözetim devam ettiği sürece kullanılabilir.
Vatandaşlık Başvurusunun Reddi
5901 sayılı Kanun kapsamındaki başvuruların reddi de idari yargının konusudur. Burada dikkat edilmesi gereken, ret gerekçesinin türüne göre savunma stratejisinin değişmesidir. İkamet süresi, geçim güvencesi veya milli güvenlik değerlendirmesi gibi farklı gerekçeler, farklı belge setiyle karşılanır. Ret yazısında somut gerekçe gösterilmemişse, işlemin gerekçe yönünden hukuka aykırılığı ayrı bir dava sebebi olarak ileri sürülebilir.
Dosyayı Güçlendiren Belgeler
- Karar ve tebligat evrakının tarihli tam örneği
- İkamet izni geçmişi ve kesintisiz kalış kayıtları
- Aile birliğine ilişkin nüfus ve evlilik belgeleri
- Sağlık durumu, eğitim ve çalışma kayıtları
- Geri gönderme halinde doğacak somut riske ilişkin belgeler
Yürütmenin Durdurulması Talebini Atlamamak
İptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması istenmemesi, dava sonuçlanmadan işlemin uygulanması riskini doğurur. Talep, dava dilekçesinde ayrı başlık altında ve telafisi güç zarar unsuru somutlaştırılarak yazılmalıdır. Kararın kanun yolu ve kesinlik durumu da baştan not edilmeli, bir sonraki aşamanın takvimi hazır tutulmalıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme sunar. Her yabancının kalış geçmişi, aile durumu ve hakkındaki idari kayıtlar farklı olduğundan, başvuru yapılmadan önce evrakın bütünüyle bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önemlidir.