Sınır dışı etme kararı, muhatabı için sonuçları en hızlı doğan idari işlemlerden biridir. Tebliğ ile birlikte hem çok kısa bir başvuru süresi hem de idari gözetim ihtimali gündeme gelir. Bu rehberde, 6458 sayılı Kanun çerçevesinde kararın hangi mahkemede tartışılacağı, gözetim kararının ayrı bir merci gerektirdiği ve dosyanın çoğu zaman belge yokluğu nedeniyle kaybedildiği ele alınmaktadır.
Kararın Denetlendiği Yer
Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvurulur. Kanun bu başvuru için genel idari dava süresinden çok daha kısa bir süre öngörmüştür ve mahkemenin kararı bu uyuşmazlık bakımından kesindir. Dolayısıyla burada yapılan bir gün gecikme, sonradan telafi edilebilecek bir usul eksikliği değil, doğrudan hak kaybıdır. Başvurunun yapılması, kanunda öngörülen çerçevede sınır dışı işleminin yerine getirilmesi bakımından da sonuç doğurur.
İdari Gözetim Ayrı Bir Dosyadır
Sınır dışı kararıyla birlikte verilen idari gözetim kararı, sınır dışı işleminden bağımsız olarak sulh ceza hakimliğine yapılacak başvuruyla denetlenir. Uygulamada en sık yapılan hata, gözetime ilişkin itirazın idare mahkemesine yazılan dilekçenin içine gömülmesidir. İki başvurunun mercii de süresi de ayrıdır; ayrı dilekçeyle ve ayrı takvimle yürütülmelidir.
Belge Boşluğu Dosyayı Nerede Bitiriyor
Bu dosyalarda kararın hukuka aykırılığı çoğunlukla soyut iddiayla değil, kişisel duruma ilişkin belgeyle ortaya konur. Aile bağı, sağlık durumu, eğitim, çalışma izni geçmişi veya menşe ülkeye dönüşte karşılaşılacak riske ilişkin somut veri sunulmadığında, mahkeme önüne yalnızca idarenin dosyası gelir. Tercümesi bulunmayan belge, tarihi okunmayan yazı ve aslı ibraz edilemeyen fotokopi pratikte yok hükmündedir.
Başvuru Dosyasına Konulması Gerekenler
- Tebliğ tebellüğ belgesinin tarihi okunur biçimde kopyası
- Kararda dayanılan sebebi karşılayan belgeler ve yeminli tercümeleri
- Türkiye’deki hukuki statüye ilişkin geçmiş kayıtlar
- Aile birliği ve bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin nüfus kayıtları
- Sağlık raporları ve süregelen tedaviye ilişkin belgeler
Vatandaşlık Dosyasıyla Karıştırmamak
5901 sayılı Kanun kapsamındaki başvuruların reddine ilişkin işlemler farklı bir güzergâhtadır; bunlar genel idari dava süresi içinde iptal davasına konu edilir. Sınır dışı dosyasının kısa süresi ile vatandaşlık ret dosyasının genel süresini aynı sanmak, iki dosyadan birinin süresini kaçırmanın en yaygın nedenidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Kişinin statüsü, kararın dayandığı sebep ve gözetim durumu değiştiğinde izlenecek yol da değişir; tebliğ anından itibaren gecikmeden hukuki destek alınması bu dosyalarda belirleyicidir.