Sınır dışı etme kararlarında en sık karşılaşılan kayıp, kararın içeriğinin tartışılamaması değil; başvurunun süresi içinde ve doğru mercie yapılamamasıdır. 6458 sayılı YUKK bu kararlara karşı genel idari dava süresinden daha kısa bir süre öngördüğü için, elinize ulaşan evrakın türünü ilk saatlerde doğru okumak belirleyicidir.
Elinizdeki Evrak Hangi İşleme Ait
Uygulamada birbirine karışan üç ayrı işlem vardır: sınır dışı etme kararı, idari gözetim kararı ve ikamet izninin iptali ya da uzatılmamasına ilişkin işlem. Her birinin başvuru merci ve süresi aynı değildir. İdari gözetim kararına karşı başvuru sulh ceza hâkimliğine yapılırken, sınır dışı etme kararı idari yargının konusudur. Evrakın başlığına değil, karar bölümünde hangi işlemin tesis edildiğine bakılmalıdır.
Sürenin Başladığı An
Süre, kararın yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edildiği tarihte işlemeye başlar. Geri gönderme merkezinde bulunan kişilerde tebliğ tarihi ile ailenin ya da vekilin durumdan haberdar olduğu tarih arasında günler geçebilir. Bu nedenle dosya açılır açılmaz tebliğ tutanağının bir örneği temin edilmeli ve son gün ile birlikte bir de ara kontrol tarihi belirlenmelidir. Kanun, davanın açılması hâlinde kural olarak yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı işleminin uygulanmayacağını öngörmekle birlikte, bazı sınır dışı etme sebepleri için istisna getirilmiştir; bu ayrım baştan kontrol edilmelidir.
Dosyayı Zayıflatan Delil Eksiklikleri
- Türkiye'deki aile bağını gösteren nüfus, evlilik ve okul kayıtlarının toplanmamış olması
- Kararın dayandığı idari değerlendirmeye karşı sunulacak belgenin yalnızca beyanla geçiştirilmesi
- Sağlık durumu ileri sürüldüğü hâlde güncel rapor sunulmaması
- Uluslararası koruma başvurusu varsa bu sürecin dosyaya belge olarak yansıtılmaması
- Pasaport, giriş kayıtları ve önceki ikamet izinlerinin kronolojik biçimde sıralanmaması
Başvuru Dosyasının Kurulma Sırası
- Karar ve tebliğ evrakı temin edilir, süre takvime işlenir.
- Kararın dayandığı gerekçe maddeler hâlinde çıkarılır ve her birine karşı ayrı bir belge eşleştirilir.
- Aile hayatı, sağlık ve kişisel durum bakımından ileri sürülecek hususlar somut kayıtlarla desteklenir.
- Yürütmenin durdurulması bakımından öne çıkarılacak olgular dilekçede ayrı başlık altında toplanır.
Vatandaşlık Bağı İleri Sürülecekse
5901 sayılı Kanun kapsamında devam eden bir vatandaşlık başvurusu veya vatandaşlığın kazanılmasına ilişkin bir işlem varsa, bu süreç sınır dışı dosyasında kendiliğinden dikkate alınmaz. Başvurunun aşaması, tarihleri ve idareye sunulan belgeler dosyaya ayrıca konulmalıdır.
Buradaki bilgiler yol gösterici niteliktedir. Yabancılar hukukunda her dosyanın statüsü, giriş tarihi ve idari geçmişi sonucu değiştirdiğinden, kısa süre işlemeye başlamadan bir hukukçuyla görüşülmesinde yarar vardır.