Yabancılar mevzuatında en çok hak kaybı, kararın içeriğine itiraz edilemediği için değil, süresi içinde doğru mercie başvurulmadığı için yaşanır. Sınır dışı etme sürecinde birbirine benzeyen ama hukuki rejimi tamamen farklı iki karar vardır ve bu ikisi karıştırıldığında dilekçe doğru yazılmış olsa bile sonuç doğurmaz. Aşağıda süre ekseninde bir başvuru haritası çıkarılmıştır.
İki Karar, İki Ayrı Yol
Birincisi, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında verilen sınır dışı etme kararıdır ve idari işlem niteliğindedir; denetimi idari yargıda yapılır. İkincisi, kişinin idari gözetim altına alınmasına ilişkin karardır ve buna karşı başvuru sulh ceza hakimliğine yapılır. Aynı dosyada her iki karar birlikte bulunabilir. Gözetim kararına idari yargıda dava açmak veya sınır dışı kararını hakimliğe taşımak, süre işlerken dosyanın yerinde saymasına yol açan tipik bir yönlendirme hatasıdır.
Sürenin Başladığı Anı Belgelemek
Başvuru süresi tebligatla işlemeye başlar; bu nedenle tebliğ evrakının tarihi, kime tebliğ edildiği ve tercüman eşliğinde yapılıp yapılmadığı dosyanın en kritik verisidir. Geri gönderme merkezinde bulunan kişiler bakımından, tebligatın kişiye mi yoksa yasal temsilcisine mi yapıldığı ayrıca not edilmelidir. Süre hesabında son güne odaklanmak yerine, evrak toplama ve tercüme için ara kontrol tarihleri belirlemek pratikte daha güvenlidir.
Başvuru Dosyasının İskeleti
- Karar metni, tebliğ belgesi ve varsa idari gözetim kararı bir arada dosyalanır.
- Kararın dayandırıldığı sebep, kanundaki karşılığıyla eşleştirilerek tartışılır.
- Aile birliği, sağlık durumu, çocukların eğitimi gibi kişisel durumlar belgelenir.
- Geri gönderme yasağı kapsamına giren bir risk varsa ayrı başlıkla ileri sürülür.
- Vatandaşlık başvurusu veya ikamet izni süreçleri varsa 5901 kapsamındaki durum ortaya konur.
Yürütme ve Fiili Uygulama Arasındaki Boşluk
Dava açılmış olması ile kararın fiilen uygulanmaması her zaman aynı anlama gelmez. Bu nedenle dilekçede yürütmenin durdurulmasına ilişkin talebin gerekçelendirilmesi, telafisi güç zararın somut olarak anlatılması gerekir. Soyut ifadeler yerine, kişinin ülkedeki bağlarını gösteren belgelerin talep başlığının hemen altında sıralanması daha etkili bir sunum sağlar.
Sık Rastlanan Usul Hataları
- Vekaletname veya temsil yetkisi eksik olduğu halde başvurunun yapılması
- Yabancı dildeki belgelerin usulüne uygun çevirisinin sunulmaması
- Aynı konuda birden çok idari başvuru yapılarak sürenin karıştırılması
- İdari itiraz ile dava yolunun birbirinin alternatifi sanılması
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme niteliğindedir; kişinin statüsü, kararın gerekçesi ve gözetim durumu izlenecek yolu değiştirir. Süreler kısa olduğundan, karar elinize ulaştığı gün bir hukukçuya danışmanız pratik açıdan önemlidir.