Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman yatırımın büyüklüğü değil, takvimin ve başvuru merciinin doğru kurulmasıdır. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu birbirinden ayrı idari birimleri devreye sokar. Dosya yanlış kapıya bırakıldığında evrak iade edilir; bu arada uygunluk belgesinin ve ikamet izninin geçerliliği işlemeye devam eder.
Zinciri Üç Halkaya Ayırın
Yatırım vatandaşlığı tek bir başvuru değil, birbirine bağlı üç işlem zinciridir: yatırımın uygunluğunun tespiti, ikamet izni ve vatandaşlık başvurusu. Her halkanın muhatabı farklıdır. Uygunluk belgesini düzenleyen kurum, yatırımın taşınmaz, sabit sermaye, mevduat veya istihdam olmasına göre değişir; ikamet izni göç idaresi biriminin, vatandaşlık kararı ise nüfus ve vatandaşlık teşkilatının yetki alanındadır.
Bu ayrımın pratik sonucu şudur: uygunluk aşamasındaki bir eksiklik için vatandaşlık birimine dilekçe vermek sonuç doğurmaz, yalnızca zaman kaybettirir. Önce hangi işlemin hangi kurumun tasarrufu olduğu yazılı olarak tespit edilmeli, yazışmalar o birime yöneltilmelidir.
Tek Takvim İlkesi
Dosyadaki bütün tarihler ayrı ayrı değil, tek bir tabloda izlenmelidir. Tabloda en az şu kalemler bulunmalıdır:
- Yatırımın devir veya çekim yasağına ilişkin taahhüt süresi
- Uygunluk belgesinin düzenlenme ve geçerlilik tarihleri
- İkamet izninin başlangıç ve bitiş tarihleri
- Eksik evrak yazısının tebliğ tarihi ve tamamlama süresi
- Olumsuz karar tebliğinden sonra işleyecek dava süresi
Eksik Evrak veya Ret Halinde İzlenecek Sıra
- Kararın tebliğ tarihi, tebliğ şekli ve tebliğ edilen kişi kayda geçirilir; elektronik bildirim varsa ekran kaydı alınır.
- Kararın gerekçesi maddeler hâlinde çıkarılır; hangi eksikliğin idari, hangisinin esasa ilişkin olduğu ayrılır.
- Yalnızca belge eksikliği varsa idareye tamamlama başvurusu yapılır; nitelik tartışması varsa doğrudan hukuki itiraz yolu değerlendirilir.
- Aile bireylerinin başvuruları asıl başvurucuya bağlı olduğundan, onların dosyaları da aynı anda güncellenir.
- İdari yol tüketildiğinde idari yargıda iptal talebinin hazırlığına geçilir.
Yanlış Mercie Başvurunun Somut Bedeli
Yanlış kuruma yapılan başvuru çoğu zaman "reddedildi" bile sayılmaz; sadece havale edilir veya iade edilir. Sorun, bu sürede asıl mercideki sürenin durmamasıdır. Başvurunun kayda girdiği tarih, doğru mercideki tarih değildir. Bu nedenle her dilekçenin üstüne muhatap kurum tam adıyla yazılmalı, kayıt numarası ve alındı belgesi mutlaka saklanmalıdır. Konsolosluk üzerinden yürüyen işlemlerde ise yurt dışı ve yurt içi birimler arasındaki evrak akışının kendi süresi olduğu hesaba katılmalıdır.
Kısa Değerlendirme
Yazıdaki açıklamalar genel niteliktedir; yatırım türü, uyruk ve dosyanın geçmişi sonucu değiştirebilir. Vatandaşlık başvurusu geri dönüşü zor bir süreç olduğundan, adım atmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.