Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı başvurularında en sık karşılaşılan sorun, olumsuz sonucun hangi aşamada ve hangi idarî işlemle doğduğunun net biçimde tespit edilememesidir. Uygunluk belgesinin verilmemesi ile vatandaşlık başvurusunun reddi farklı işlemlerdir; bu ayrımı kaçıran dosyalarda dava, süresi geçmiş ya da yanlış mercie açılmış olarak sonuçlanabilir.
İşlemi Doğru Adlandırın
5901 sayılı Kanun kapsamındaki istisnaî vatandaşlık kazanımı, yatırımın uygunluğunun ilgili bakanlıkça belgelenmesi ve ardından vatandaşlık kararının alınması şeklinde iki ayaklıdır. Yabancının ülkedeki statüsü ise YUKK çerçevesindeki ikamet izniyle ilgilidir. Dosyada şu üç işlem karıştırılmamalıdır:
- Yatırımın uygunluğuna ilişkin belgenin verilmemesi veya iptali
- Vatandaşlık başvurusunun reddine dair karar
- İkamet izni talebinin reddi ya da izin iptali
Hangi İşlem Nerede Dava Edilir
Üç işlem de idarî nitelikte olmakla birlikte, davanın yöneltileceği idare ve yetkili mahkeme aynı olmayabilir. Kural olarak dava, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır. Merkezî bir idare tarafından kurulan işlemle, taşra teşkilatınca kurulan işlemin yetki bakımından farklı sonuç doğurması, uygulamada en çok zaman kaybettiren noktadır. Bu nedenle işlemi kimin imzaladığı, dava dilekçesinden önce kesinleştirilmelidir.
Sürenin Başlangıcı: Tebliğ mi, Öğrenme mi
İdarî dava süresi kural olarak yazılı bildirimle işlemeye başlar. Yatırım dosyalarında bildirim çoğu zaman vekil, temsilci ya da elektronik sistem üzerinden yapıldığından, başvurucunun fiilen haberdar olduğu tarih ile hukuken tebliğ sayılan tarih ayrışabilir. Takvim kurulurken şu noktalar ayrı ayrı kayda geçirilmelidir:
- Bildirimin ulaştığı kanal ve tarih
- Bildirimi alan kişinin temsil yetkisinin kapsamı
- İdareye yapılmış bir başvuru varsa cevap ya da zımnî ret anı
- Yürütmenin durdurulması talebinin dilekçeye eklenip eklenmeyeceği
Ret Gerekçesine Göre Dilekçe Kurgusu
Gerekçe, yatırımın tutar veya nitelik yönünden uygun bulunmaması ise tartışma teknik belgelere; millî güvenlik ya da kamu düzeni değerlendirmesine dayanıyorsa tartışma takdir yetkisinin sınırlarına kayar. İlk hâlde ekspertiz raporu, tapu ve banka kayıtlarının bütünlüğü belirleyicidir. İkinci hâlde ise işlemin gerekçesinin somutlaştırılması ve savunmanın dosyaya girmesinden sonra verilecek cevap dilekçesi asıl mücadele alanıdır.
Aile bireyleri bakımından bağlı başvurular varsa, asıl başvurunun akıbeti onların statüsünü de etkiler; bu nedenle dosyalar birlikte izlenmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar bilgilendirme amacı taşır. Yatırım türü, başvuru tarihi ve tebligatın yapılış biçimi sonucu doğrudan etkilediğinden, somut dosyanızda adım atmadan önce belgelerinizin incelenmesi yerinde olur.