Yatırım şartlarını sağladığını düşünen başvurucular için en sarsıcı aşama, dosyanın uygunluk belgesi ya da vatandaşlık aşamasında olumsuz sonuçlanmasıdır. Bu noktada verilecek ilk karar, itirazın idari makama mı yoksa doğrudan yargıya mı yöneltileceğidir; çünkü iki yolun süre ve sonuç etkisi aynı değildir.
Olumsuz Sonucun Hangi Aşamadan Geldiğini Ayırt Etmek
5901 sayılı Kanun kapsamındaki istisnai vatandaşlık sürecinde dosya birden çok basamaktan geçer. Yatırımın uygunluğunu tespit eden belge aşamasında verilen olumsuzluk ile ikamet ve vatandaşlık aşamasındaki olumsuzluk farklı işlemlerdir. Ayrıca 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki ikamet izni ret ve iptalleri, vatandaşlık dosyasından bağımsız kendi başvuru yolunu taşır. İşlemin hangi mevzuata dayandığı belirlenmeden yazılan itiraz, çoğu kez muhatapsız kalır.
İdari Başvuru Basamağı
İdari yargıda dava açma süresi içinde ilgili idareye başvurularak işlemin geri alınması, kaldırılması veya değiştirilmesi istenebilir. Bu başvuru, dava süresini durdurur; idarenin cevabına ya da cevapsız kalmasına göre süre kaldığı yerden işler. Eksik belge nedeniyle verilen retlerde bu yol pratik sonuç verebilir; buna karşılık takdir yetkisine dayanan retlerde doğrudan dava yolu tercih edilebilir.
Dava Aşamasında Dikkat Edilecekler
- Ret işleminin tebliğ tarihi ve tebligatın usulüne uygunluğu belgelenir.
- İşlemin gerekçesi yeterince açıklanmamışsa, gerekçesizlik ayrı bir hukuka aykırılık sebebi olarak ileri sürülür.
- Yatırıma ilişkin tapu, banka ve değerleme belgeleri tarih sırasıyla dosyaya konur.
- İşlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer esas alınarak yetkili mahkeme belirlenir.
- Telafisi güç zarar iddiası varsa yürütmenin durdurulması talebi somut verilerle desteklenir.
Sık Görülen Merci ve Usul Hataları
- Vatandaşlık işlemine ilişkin uyuşmazlığın adli yargıda açılmaya çalışılması
- Aile bireyleri için ayrı ayrı tesis edilen işlemlerin tek dava ile birleştirilmesi
- Vekâletnamenin yurt dışında düzenlenip apostil şerhi tamamlanmadan sunulması
- Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercümesinin dosyaya eklenmemesi
Vatandaşlık dosyalarında sonucu belirleyen unsur, çoğu zaman yatırımın büyüklüğü değil, başvuru evrakının mevzuatın aradığı sırayla ve doğru muhataba sunulmasıdır. Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; her dosyanın belge yapısı farklı olduğu için, süreler işlemeye devam etmeden önce bireysel bir inceleme yapılması gerekir.