5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ile 6458 sayılı YUKK, yabancıların Türkiye'deki statüsünü farklı ama birbirine bağlı iki eksende düzenler. Yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularında ret veya eksiklik bildirimi geldiğinde asıl soru şudur: bu bir idari işlem midir, hangi mercie itiraz edilir ve dava hangi mahkemede açılır? Bu üç sorunun cevabı netleşmeden hazırlanan dilekçeler, çoğu zaman eksik belge gerekçesiyle sonuçsuz kalır.
İdari Aşama Tüketilmeden Dava Açmak
Başvuru dosyasındaki eksikliklerin giderilmesi için verilen süreler ile ret işlemine karşı işleyen dava süresi farklı şeylerdir. Eksiklik bildirimi bir ret kararı değildir; bu aşamada yapılması gereken, istenen belgenin süresi içinde ve dosya numarasıyla ilişkilendirilerek sunulmasıdır. İşlem kesin biçimde reddedildiğinde ise idari başvuru yoluna gidilebileceği gibi doğrudan dava da açılabilir. İdari başvurunun dava süresine etkisi, başvurunun türüne ve cevabın verilip verilmediğine göre değiştiğinden, tebliğ tarihinin kayıt altına alınması zorunludur.
Yetkili İdare Mahkemesi Nasıl Belirlenir
Vatandaşlık ve ikamet işlemlerine karşı açılacak davalarda görev idari yargıdadır. Yetki bakımından ölçüt, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer mahkemesidir. Kararı merkez teşkilatı vermişse dava merkezin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde, il müdürlüğü düzeyinde verilmişse ilgili ildeki idare mahkemesinde açılır. Yabancının Türkiye'de yerleşik olmaması dava açmasına engel değildir; ancak tebligata elverişli bir adres ve vekaletnamenin usulüne uygun düzenlenmesi gerekir.
Yatırım Şartının İspatındaki Kritik Noktalar
- Taşınmaz ediniminde tapu kaydına konulan devir kısıtına ilişkin şerh
- Bedelin yurt dışından geldiğini gösteren banka dekontları ve döviz alım belgeleri
- İlgili bakanlık veya kurumdan alınan uygunluk belgesinin dosyaya girdiği tarih
- Aile birliği kapsamındaki başvurularda evlilik ve doğum kayıtlarının apostil durumu
- Yabancı resmi belgelerin yeminli tercüme ve onay zinciri
Ret gerekçesi çoğunlukla bu zincirdeki bir kopukluğa dayanır. Bu nedenle dava dilekçesi yazılmadan önce ret yazısındaki gerekçe cümle cümle karşılanmalı, genel itiraz yerine hangi belgenin hangi eksikliği giderdiği açıkça gösterilmelidir.
İkamet ve Sınır Dışı Kararlarıyla Kesişme
Vatandaşlık başvurusu sürerken ikamet izninin sona ermesi ya da hakkında idari gözetim veya sınır dışı kararı verilmesi, süreci ayrı bir hatta taşır. Bu kararların kendi itiraz usulleri ve kendi süreleri vardır; vatandaşlık dosyasının devam ediyor olması bu süreleri durdurmaz. İki dosyanın takvimi ayrı ayrı izlenmelidir.
Sonuç
Yabancılar hukukunda işlemler zincir halinde ilerlediği için bir halkadaki gecikme diğerlerini de etkiler. Ret yazısı eline ulaşan başvurucunun, gerekçeyi ve tebliğ tarihini birlikte değerlendirerek hukuki görüş alması, hem idari hem yargısal aşamada zaman kazandırır.