Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı başvurularında dosyalar çoğunlukla esastan değil, zamanlamadan ve merci seçiminden zarar görür. Yatırımın tamamlandığı tarih, uygunluk belgesinin alındığı tarih, ikamet izninin geçerlilik aralığı ve başvurunun kayda girdiği tarih birbirinden farklıdır; bu tarihler arasındaki boşluklar dosyanın en kırılgan noktasıdır.
Dört Tarihin Aynı Tabloda Tutulması
5901 sayılı Kanun kapsamındaki istisnai vatandaşlık yolunda süreç, tek bir başvuruyla değil birbirini besleyen adımlarla ilerler. Yatırımın uygunluğunu tespit eden idari birim, ikamet iznini veren birim ve vatandaşlık kararını hazırlayan birim aynı değildir. Bu nedenle yatırım tarihi, uygunluk yazısı tarihi, YUKK kapsamındaki ikamet izni tarihi ve başvuru tarihi tek bir tabloda izlenmeli; bir adımın gecikmesinin diğerinin geçerliliğini düşürüp düşürmediği önceden görülmelidir.
Ret ve Sessizlik Farkı
Uygulamada iki farklı olumsuz sonuç vardır ve ikisi aynı şey değildir. Birincisi gerekçeli bir ret işlemidir; ikincisi ise başvuruya makul sürede cevap verilmemesidir. Cevapsız kalan başvurularda idari yargıda dava açma süresinin nasıl işlemeye başlayacağı, ilgilinin bekleyerek hak kaybına uğradığı en yaygın senaryodur. "Nasılsa sonuç bekleniyor" varsayımı, dosyayı sessizce zamanaşımına sürükler.
Hangi Mercie, Nerede Başvurulur?
- Önce işlemin kim tarafından tesis edildiği belirlenir; yatırım uygunluğuna ilişkin işlem ile vatandaşlık kararı farklı makamlara aittir.
- İşlemin niteliğine göre önce idari başvuru yolunun tüketilmesinin gerekip gerekmediği kontrol edilir.
- İdari yargıya gidilecekse yetkili yer mahkemesi, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yere göre saptanır.
- Yabancının Türkiye'deki adresi ile vekil adresi karıştırılmadan tebligat düzeni kurulur.
Uzlaşma Arayışı mı, Dava mı?
Bu dosyalarda "dava açarsak süreç uzar, idareyle görüşerek çözelim" yaklaşımı sık duyulur. Eksik belge tamamlama gibi teknik konularda idari yazışma gerçekten hızlı sonuç verebilir. Ancak yazışma, dava açma süresini kural olarak yeniden başlatmaz. Doğru kurgu, eksikliği gidermeye yönelik yazışmayı sürdürürken dava süresini ayrı bir sayaçta takip etmek ve son güne yaklaşıldığında yargı yolunu açık tutmaktır.
Dosyada Sık Rastlanan Kırılganlıklar
- Yatırım belgesinin adına düzenlendiği kişi ile başvurucunun farklı olması
- Aile bireylerinin başvurularının ana dosyadan kopuk ilerlemesi
- Yurt dışı adresine yapılan tebligatın geç öğrenilmesi
- Yeminli tercüme ve apostil eksikliklerinin sonradan fark edilmesi
Yukarıdaki çerçeve geneldir; yatırımın türü, başvuru tarihi ve idarenin talep ettiği ek belgeler sonuca doğrudan etki eder. Somut dosyanız için süreleri ve başvuru merciini bir hukukçuyla teyit etmenizde yarar vardır.