Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı sürecinde reddedilen ya da uzayan başvuruların çoğu, yatırımın değeri ile değil belgelerin sırası ve zamanlamasıyla ilgilidir. Yatırım vatandaşlığı dosyasında her aşamanın kendi süresi vardır; bir aşamanın geç tamamlanması sonraki tüm adımları kaydırır ve bazı hâllerde yatırımın yeniden değerlendirilmesini gerektirir.
Yatırım Yapılmadan Önceki Uygunluk Kontrolü
- Taşınmazın tapu kaydında haciz, ipotek veya devir kısıtı bulunup bulunmadığı
- Aynı taşınmazın daha önce aynı amaçla kullanılıp kullanılmadığı
- Yabancı uyruklu kişiler bakımından bölgesel kısıtlamaların kontrolü
- Değerleme raporunun yetkili kuruluşça ve güncel tarihle düzenlenmesi
- Ödemenin banka kanalıyla ve yatırımcının kendi hesabından yapılması
- Döviz alım belgesi ile ödeme dekontlarının tutar ve tarih olarak eşleşmesi
Şerh, Taahhüt ve Devir Yasağı
Yatırım esasına dayalı başvurularda, edinilen varlığın belirli bir süre elden çıkarılmayacağına dair taahhüt ve buna ilişkin şerh, dosyanın omurgasını oluşturur. Şerhin tapu kaydına doğru şekilde işlenmemesi ya da taahhüt süresi dolmadan yapılan bir devir, vatandaşlık statüsünün sorgulanmasına yol açabilir. Bu nedenle şerhin kaldırılma tarihi takvime alınmalı ve süre dolmadan yapılacak hiçbir işleme onay verilmemelidir.
İkamet İzni ile Vatandaşlık Başvurusunun Sırası
- 6458 sayılı Kanun kapsamında uygun ikamet izni türü belirlenir ve başvuru yapılır.
- Uygunluk belgesi alınmadan vatandaşlık başvurusu aşamasına geçilmez.
- 5901 sayılı Kanun çerçevesinde istisnai vatandaşlık başvurusu için dosya tamamlanır.
- Yabancı belgelerin apostil ve yeminli tercüme işlemleri, geçerlilik süreleri gözetilerek yapılır.
- Pasaport geçerlilik süresi ile başvurunun tahmini süresi karşılaştırılır.
Aile Bireyleri ve Statü Zinciri
Eş ve çocuklar için yapılacak başvurularda evlilik ve doğum belgelerinin tanınması, çocukların yaş sınırına ilişkin koşullar ve velayet durumu ayrı ayrı incelenmelidir. Asıl başvurucunun statüsündeki bir gecikme, aile bireylerinin ikamet izinlerinin de boşluğa düşmesine yol açabilir; bu nedenle izin bitiş tarihleri tek bir takvimde izlenmelidir. Türkiye dışında uzun süre kalınması hâlinde ikamet iznini etkileyecek durumlar da hesaba katılmalıdır.
İdareye Yeniden Başvuru mu, İdari Dava mı
Başvurunun reddi hâlinde iki yol vardır. Eksik belge veya kolayca giderilebilir bir uygunsuzluk söz konusuysa, eksiği tamamlayarak idareye yeniden başvurmak daha hızlıdır. Ret gerekçesi hukuki bir değerlendirmeye dayanıyorsa idari yargı yoluna gitmek gerekir ve bu yolun süresi tebliğ tarihinden itibaren işler. İki yolun aynı anda değerlendirilmesi hâlinde, yeniden başvurunun dava açma süresini kendiliğinden uzatmadığı dikkate alınmalıdır; bu nedenle karar, ret gerekçesi okunduktan hemen sonra verilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yatırımın türü, uyruk ve aile durumu süreci değiştirebileceğinden, yatırım kararı verilmeden önce yabancılar hukuku alanında değerlendirme alınması yararlı olur.