NFT (non-fungible token), blokzincirde benzersizliği işaretleyen tokendır. Hukuki açıdan en sık yanılgı: NFT alıcısı, eseri/sanatı satın almaz; sadece tokene sahip olur.
NFT'nin Hukuki Niteliği
- NFT bir tokendır (dijital sertifika benzeri).
- Token, eserin kendisi değildir — eserin "metadata" referansını içerir.
- Kural olarak telif hakkı NFT alıcısına geçmez.
- Alıcı, sözleşme şartlarına göre belirli kullanım hakları edinebilir.
5846 sayılı FSEK Uygulaması
- Mali haklar (FSEK m.21-25): Çoğaltma, yayma, temsil, umuma iletim — sözleşmeyle devredilebilir.
- Manevi haklar (FSEK m.14-17): Devredilemez (sahiplik, izin, deformasyon).
- NFT işlemi, mali hakların devri yapmadan sadece "ownership of token" sağlar.
- Telif hakkı devri için açık ve yazılı sözleşme şart.
Tipik NFT İşlem Türleri
- Sadece token: Alıcı tokenı alır; sergileme/çoğaltma hakkı yok.
- Sınırlı kullanım: Kişisel sergileme + sosyal medyada paylaşma.
- Ticari kullanım: Reklamda, üründe kullanım (özel sözleşme).
- Tam telif devri: Eserin tüm mali hakları (nadir, ek bedel).
Sahteciliğin/İzinsiz Mint'in Sorunu
- Birinin eserini izinsiz NFT olarak satışa çıkarma — telif ihlali.
- OpenSea, Foundation gibi marketplace'ler şikâyet sistemi ile içerik kaldırma.
- Türk yargısı: 5846 FSEK m.71-72 hapis ve para cezası.
- Alıcı haksız zenginleşme + zarar tazminatı.
Yargıtay — Beklenen Yaklaşım
Yargıtay 11. HD ve ilgili daireler, NFT işlemlerinde 5846 FSEK kıstaslarını uygular; sözleşmede mali hakların devri açıkça düzenlenmediyse devir gerçekleşmemiş sayılacak ve eser sahibinin hakları korunacaktır. İzinsiz mint hâlinde iptal + tazminat hükmolunması beklenir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Müzayede Hukuku ve NFT
- NFT müzayedeleri (Christie's, Sotheby's) Türk müzayede hükümlerine tabi olmayabilir.
- Yurt dışı işlemde milletlerarası özel hukuk uygulanır.
- İhtilaf halinde Türk mahkemesinin yetkisi tartışmalı.
Pratik Tavsiyeler — Alıcı İçin
- Smart contract koşullarını inceleyin (sözleşme metni varsa).
- Eser sahibinin gerçekten o kişi olduğunu doğrulayın (mavi tik, resmi kanal).
- Hangi haklar geçtiğini açıkça yazılı kayda alın.
- Telif hakkı devri istiyorsanız ek sözleşme imzalayın.
Pratik Tavsiyeler — Sanatçı İçin
- Mint öncesi mali hak sınırlarını net yazın.
- Royalty (her satışta % komisyon) düzenleyin.
- İzinsiz mint takibi yapın.
- Telif kayıtlarınızı koruyun.
NFT hukuki çerçevesi gelişmektedir. Fikri mülkiyet ve bilişim hukuku avukatı önerilir.