Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, hukuka uygunluk sebeplerinden yalnızca biridir ve geçerliliği sıkı koşullara bağlıdır. Rızanın usulüne uygun alınmaması, veri işlemeyi hukuka aykırı hâle getirebilir. Rehber, KVKK (6698) ve 5651 çerçevesinde açık rızanın sınırlarını ve şikâyet yolunu ele alır.
Geçerli Açık Rızanın Üç Unsuru
Açık rızanın hukuken sonuç doğurabilmesi için belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Bir hizmetin sunulmasının, gereksiz veri işlemeye rıza gösterme şartına bağlanması, rızanın özgürlüğünü tartışmalı hâle getirir. Bu nedenle rıza metninin kapsamı ve alınış biçimi dikkatle incelenmelidir.
Rıza Aranmayan Hâller
Her veri işleme faaliyeti açık rıza gerektirmez. Kanunlarda öngörülme, sözleşmenin ifası veya veri sorumlusunun meşru menfaati gibi durumlarda işleme, rıza olmaksızın da mümkün olabilir. Bu ayrım önemlidir; çünkü rıza gereken yerde rızasız işleme yapılması ihlal doğururken, rıza gerekmeyen yerde alınan geçersiz rızaya dayanmak da hatalı sonuç verebilir.
İki Aşamalı Başvuru
- İlgili kişi, öncelikle veri sorumlusuna başvurarak talebini iletir.
- Veri sorumlusunun yanıtı yetersizse ya da süresinde cevap vermezse, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu açılır.
- Bu sıra genellikle atlanamaz; doğrudan Kurul'a gitmeden önce veri sorumlusuna başvuru beklenir.
Şikâyette Somutluk
- Hangi verinin, hangi tarihte ve nasıl işlendiği
- Rızanın alınıp alınmadığı, alındıysa metni
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve gelen yanıt
Veri işleme dosyaları, işleme amacına ve hukuki dayanağa göre farklı değerlendirilir. Bu içerik genel bilgilendirmedir; somut bir ihlal iddiasında başvuru sırasını ve içeriğini kurmak için hukuki destek alınması önerilir.