Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun rıza almadan önce yerine getirmesi gereken bağımsız bir yükümlülüktür. 6698 sayılı KVKK ve ilgili düzenlemeler ekseninde yapılan başvuruların bir bölümü, iddianın zayıflığından değil, sıranın karıştırılmasından kaynaklanan usule aykırı işlem nedeniyle sonuçsuz kalır. Bu rehber, başvuru zincirini doğru kurmaya odaklanır.
Aydınlatma ile açık rıza aynı metin değildir
Uygulamada en yaygın kusur, aydınlatma metni ile açık rıza beyanının tek bir onay kutusunda birleştirilmesidir. Aydınlatma, ilgili kişiyi bilgilendirmeye yönelik tek taraflı bir yükümlülüktür ve her hâlde yerine getirilmelidir; açık rıza ise yalnızca belirli işleme şartlarında gündeme gelen ayrı bir hukuki temeldir. İkisinin birleştirilmesi rızayı sakatlayabileceği gibi, aydınlatmanın gereği gibi yapılmadığı sonucunu da doğurabilir.
Önce veri sorumlusu, sonra Kurul
Kurula şikâyet yolu, doğrudan açılan bir kapı değildir. İlgili kişinin önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle başvurması, veri sorumlusunun cevabını beklemesi gerekir. Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması ya da süresi içinde hiç cevap verilmemesi halinde Kurula şikâyet edilebilir. Bu basamak atlanarak yapılan şikâyet, esası incelenmeden iade edilebilir.
Başvuru metninde bulunması gerekenler
- İlgili kişinin kimlik ve iletişim bilgileri ile veri sorumlusunun tam unvanı
- Talebin konusu: aydınlatmanın hiç yapılmadığı mı, eksik yapıldığı mı
- Verinin hangi kanaldan ve hangi tarihte toplandığına dair somut anlatım
- İddiayı destekleyen ekran görüntüsü, form, sözleşme veya yazışma
- Veri sorumlusuna yapılan ilk başvurunun tarihi ve gönderim kaydı
Şikâyet, ihbar ve tazminat yollarının ayrımı
Kişisel verisi işlenen kişinin yaptığı başvuru şikâyet niteliğindedir ve belirli süre koşullarına bağlıdır. Buna karşılık ihlali öğrenen üçüncü kişilerin bildirimi ihbar niteliği taşır ve Kurul bu bildirim üzerine resen inceleme yapabilir. Kurula başvuru, uğranılan zararın tazmini için genel hükümlere göre dava açma hakkını ortadan kaldırmaz; ancak iki yol farklı süre ve ispat rejimlerine tabidir ve birbirinin yerine geçmez.
Kapanış
Veri sorumlusuna yapılan ilk başvurunun tarihini kanıtlayamamak, bu dosyalarda en sık karşılaşılan ve en kolay önlenebilir eksikliktir; gönderim kaydı saklanmalıdır. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; veri işleme faaliyetinin yapısı sonucu değiştirebileceğinden, başvurunuz için hukuki değerlendirme almanız uygun olur.