Kişisel verilerin korunmasına ilişkin uyuşmazlıklarda en sık karşılaşılan usul hatası, doğrudan Kurul'a şikâyette bulunmaktır. 6698 sayılı Kanun, ilgili kişinin önce veri sorumlusuna başvurmasını zorunlu tutar. Bu aşama atlandığında şikâyet esasa girilmeden reddedilir ve bu süre içinde işlemeye devam eden hak düşürücü etkiler ortaya çıkabilir. Süreç bu nedenle ters sırayla değil, kanunun öngördüğü zincir hâlinde kurulmalıdır.
Açık Rızanın Geçerlilik Denetimi
Şikâyet dilekçesi yazılmadan önce, dayanılan rızanın gerçekten geçerli olup olmadığı incelenmelidir. Geçerli açık rıza üç unsuru birlikte taşır:
- Belirli bir konuya ilişkin olması, genel ve battaniye nitelik taşımaması
- Bilgilendirmeye dayanması, yani aydınlatma metninin rızadan önce sunulmuş olması
- Özgür iradeyle açıklanması; hizmetin sunulmasının rıza şartına bağlanmaması
- Aydınlatma yükümlülüğü ile açık rızanın aynı metinde birleştirilmemesi
Rızanın her zaman geri alınabileceği ve geri alma sonrasında işlemenin durdurulması gerektiği de ayrıca dikkate alınmalıdır.
Zorunlu Ön Başvuru Aşaması
- Veri sorumlusunun kimliği, tercihen sicil kayıtları üzerinden doğrulanır.
- Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle iletilir; gönderim tarihi ispatlanabilir olmalıdır.
- Talep açıkça yazılır: verinin silinmesi, düzeltilmesi, aktarımın durdurulması veya bilgi verilmesi gibi.
- Veri sorumlusuna kanunda tanınan otuz günlük cevap süresi takvime işlenir.
- Gelen cevap, kısmi ya da yetersizse bu husus şikâyet dilekçesinde gerekçelendirilir.
Kurula Şikâyet: Süre Hesabı
Veri sorumlusundan cevap alındığında öğrenme tarihinden itibaren otuz gün, hiç cevap verilmediğinde ise başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde şikâyet yoluna gidilir. Bu iki süre birlikte işler ve dıştaki sınır kaçırıldığında şikâyet incelenmez. Dilekçede ihlalin hangi veri kategorisine ilişkin olduğu, hangi işleme faaliyetinin hukuka aykırı görüldüğü ve ön başvurunun yapıldığını gösteren belgeler mutlaka yer almalıdır.
Delil Dosyasının Kurulması
Veri işleme iddiası soyut kaldığında sonuç alınması zorlaşır. Bu nedenle ekran görüntüleri, gelen ileti örnekleri, çerez bildirimleri, üyelik sözleşmesi metni ve varsa aydınlatma metninin tarihli hâli saklanmalıdır. İnternet ortamındaki yayınlar bakımından 5651 sayılı Kanun kapsamındaki kaldırma yolu ayrıca değerlendirilebilir; bu yol, Kurul sürecinden bağımsız olarak yürütülebilir.
Kurul Kararı Sonrası
Şikâyet sonucunda verilen karara katılmayan taraf için idari yargı yolu açıktır. Bu aşamada dava açma süresi, kararın tebliğ tarihine bağlı olarak işlediğinden tebligat evrakı özenle saklanmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Veri işleme faaliyetinin hukuki sebebi, verinin niteliği ve veri sorumlusunun konumu sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyaya özgü değerlendirme yapılması yararlı olacaktır.