Türkiye'de ehliyet almak isteyen kişiler MEB onaylı sürücü kursunda eğitim almak zorundadır.
Eğitim Süreleri (B Sınıfı)
- Trafik dersleri: 18 saat
- İlk yardım: 8 saat
- Motor: 18 saat
- Direksiyon: 30 saat
- Toplam: ~74 saat (ortalama 6-8 hafta)
Sınav Türleri
- Yazılı sınav (MEB)
- Direksiyon sınavı (uygulamalı)
Başarısız Sınav
- Yazılı: tekrar sınav ücreti
- Direksiyon: 3. defa kalırsa kursa yeniden kayıt şartı
Kurs Sözleşmesi
- Sözleşme yazılı olmalı
- Eğitim saatleri, ücretler net
- Cayma hakkı (TKHK m.50): kursa başlamadan 14 gün
Kursun Sorumluluğu
- Kalitesiz eğitim → tüketici hakem heyeti
- Sahte eğitim/sınav (resme imza atmama vb.) → suç duyurusu
- Direksiyon eğitiminde araç hasarı → kursun sorumluluğu
Direksiyon Sırasında Kaza
Eğitmenin yanında öğrencinin yaptığı kazada kurs sahibi sorumludur (TBK m.66). Eğitmen ehliyetli olmalı.
Kurs ile Aday Arasındaki İlişkinin Niteliği
Özel sürücü kursu ile aday arasındaki ilişki sözleşmeye dayanır ve kurs, hizmeti özenle ifa etmekle yükümlüdür. Eksik verilen direksiyon saati, ödenen ücretin karşılığının sağlanmaması veya kaydın haksız iptali gibi durumlarda tüketici hukuku yolları (tüketici hakem heyeti / tüketici mahkemesi) gündeme gelir. Buna karşılık sınav sonucu, sertifikanın verilmemesi veya sürücü belgesinin iptali idari işlem niteliğinde olduğundan idari yargıda dava konusu yapılır. Eğitim ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir (KTK m.42).
Tüketici/eğitim hukuku avukatı önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sürücü belgesi almak için hangi şartlar aranır?
Şartlar Karayolları Trafik Kanunu m.41/1'de sayılmıştır: yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim şartlarını taşımak; öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokul düzeyinde eğitim almış olmak; İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılan yönetmelikteki sağlık şartlarını taşımak; sürücü kurslarında teorik ve uygulamalı eğitimi tamamlayıp sınavları başararak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almış olmak; adli sicilde belirli suçlardan hüküm kaydı bulunmaması; önceden verilmiş aynı sınıf başka bir sürücü belgesinin bulunmaması.
Sınavları kim yapar, sertifika nasıl alınır?
KTK m.42 uyarınca sürücü kurslarında teorik eğitimini tamamlayan adayların teorik sınavları yazılı ya da elektronik ortamda Millî Eğitim Bakanlığınca yapılır. Uygulamalı sürücü eğitimini kurslardan alan ve teorik sınavda başarılı olanlar, MEB tarafından yapılacak uygulamalı sürücü sınavına girmeye hak kazanır; bu sınavda da başarılı olanlara motorlu taşıt sürücüsü sertifikası verilir. Sertifika, sürücü belgesinin ön koşuludur.
Adli sicil kaydı sürücü belgesi almaya engel olur mu?
Belirli suçlar bakımından evet. KTK m.41/1-e uyarınca adli sicilde; Türk Ceza Kanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri (uyuşturucu imal-ticareti, kullanımı kolaylaştırma, kullanmak için bulundurma), 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 4/7 ve 6136 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında belirtilen suçlardan hüküm giydiğine dair kayıt bulunmaması zorunludur.
Belge aldıktan sonra bu suçlardan mahkûm olursam ne olur?
Sürücü belgesi geri alınır. KTK m.41 uyarınca sürücü belgesi alındıktan sonra (e) bendinde belirtilen suçlardan biriyle mahkûmiyet hâlinde, bu kişilerin sürücü belgeleri Kanunun 6. maddesinde sayılan görevliler tarafından (e) bendindeki şartlar sağlanıncaya kadar geri alınır. Kanunun 48. madde hükümleri (alkol/uyuşturucu etkisinde araç kullanma) ayrıca saklıdır.
Şartlar olmadan veya hileli yolla alınan belgenin durumu nedir?
İptal edilir. KTK m.41 uyarınca “bu maddede aranan şartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileli yollarla temin edilmiş olduğunun anlaşılması hâlinde, sürücü belgesi vermeye yetkili kurumca iptal edilir.” Bu kişilere, madde hükümlerine uygun olarak yeniden sürücü sertifikası alınması hâlinde yeniden sürücü belgesi verilir.
Aynı sınıf ikinci bir sürücü belgesi alınabilir mi?
Hayır. KTK m.41/1-f uyarınca önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin bulunmaması zorunludur. Başka sınıf sürücü belgesi alabilmek için ise, daha önce verilmiş ancak geri alınmış olan belgenin Kanunda öngörülen şartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmiş olması gerekir (m.41/1-g).
Sağlık şartları ne zaman ve nereye ibraz edilir?
KTK'nın ilgili hükümlerinde, yapılan muayene sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı zorunlu tutulmuştur. Sağlık şartlarına ilişkin usul ve esaslar İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir (m.41/2).
Kursla yaşanan uyuşmazlıkta hangi yola başvurulur?
Özel sürücü kursları bir hizmet sunar; aday ile kurs arasındaki ilişki sözleşmeye dayanır. Ücret, eksik verilen direksiyon saati veya kayıt iptali gibi uyuşmazlıklarda tüketici hukuku yolları (tüketici hakem heyeti / tüketici mahkemesi) gündeme gelir. Buna karşılık sınav sonucuna, sertifikanın verilmemesine veya belgenin iptaline ilişkin işlemler idari işlem niteliğinde olduğundan idari yargıda dava konusu yapılır. Başvurulacak yolun doğru seçilmesi, süre kaybını önler.