Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2016/8526 K.2019/2528

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda yerel mahkemece davanın kabulüne, ilişkin olarak verilen karar davalılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...’ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı pay oranında tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacılar, mirasbırakanları ...'nın maliki olduğu ..., ..., ... ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlardaki paylarını davalıların murisi olan oğlu ...'ya satış göstermek suretiyle devrettiğini yapılan işlemin mirastan mal kaçırmak amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile payları oranında adlarına tesciline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalılar, dava konusu taşınmazların taraflar arasında düzenlenen 24/10/2011 tarihli taahhütname başlıklı taksim ile aralarında paylaştırıldığını, ayrıca satış işleminin yapıldığı tarihlerde miras bırakanın gözünden ameliyat olduğunu ve sosyal güvencesi olmadığı için tedavi masrafları ve ameliyatı için paraya ihtiyaç duyulduğunu belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, dava konusu taşınmazların devrinin muvazaalı olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; 1919 doğumlu mirasbırakan ...’nın 26.09.2011 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak davacı kızları ..., ... ve ... ile kendisinden önce ölen oğlu ...’in çocukları olan davalılar ..., ..., ... ve ...’ın kaldıkları, davalılardan ...’in ise murisin oğlu ...’in eşi olduğu, çekişme konusu ...- ...- ... ve ... ada .... parsel sayılı taşınmazların tamamı tarafların müşterek kök mirasbırakanı ... adına kayıtlı iken kök murisin ölümü ile 10.09.1991 tarihinde mirasbırakan ..., davalıların murisi ... ve davacılar adlarına intikal ettiği, aynı tarihli satış işlemi ile ise muris ...’nin adına intikal eden payını oğlu ...’e temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada mirasbırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237., (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün, diğer bir söyleyişle mirasbırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ile durumun aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile mirasbırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, muvazaa iddiasına dayalı davalarda mirasbırakanın kastının açık bir şekilde saptanması gerekmektedir. Bu kapsamda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 190. maddesi ile Türk Medeni Kanununun (TMK) 6. maddesi uyarınca herkes iddiasını ispatla mükelleftir. Bir başka ifade ile temlikin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı olduğunu ispat külfeti davacı tarafa aittir.

Somut olaya gelince, davacı tanıklarının beyanlarıyla mirasbırakanın diğer mirasçılarından mal kaçırmasını gerektirir bir nedenin ve muvazaanın varlığı konusunda somut bir olgunun ortaya konulamadığı, yine davalı tanıklarının ise mirasbırakana davalıların murisi ... tarafından bakıldığını, tedavi masraflarını ...’in karşıladığını beyan ettikleri, öte yandan murisin terekesinde dava konusu edilenler dışında başkaca taşınmazların da bulunduğu, murisin çekişme konusu taşınmazlardaki paylarını oğlu ...’e duyduğu minnet nedeniyle devrettiği açıktır.

Hal böyle olunca, iddianın kanıtlanamadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.