Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2019/4316 K.2021/678

Taraflar arasında görülen sözleşmenin feshi ve bedel iadesi davası sonunda, yerel mahkemece davanın kısmen kabulü ile, sözleşmenin feshi isteğinin reddine, 362.070,00 (435.000,00 TL-72.930,00 TL) TL'nin sözleşme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalı ...’den tahsiline karar verilmiş, karara karşı taraflarca yapılan istinaf başvurusu üzerine, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince, davalıların istinaf başvurularının reddine karar verilmiş, davalılar ...ile ...’nin el ve işbirliği içerisinde hareket ettikleri, davacı Derneği zarara uğrattıkları gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile,

yerel mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına, tapu kaydının iptali ile davalı ... adına tesciline, 435.000,00 TL’nin (davalı ...

100.000,00 TL’den sınırlı sorumlu olmak üzere) 25.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline ilişkin olarak verilen karar taraf vekillerince (davalı ... vekili katılma yoluyla) yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'nin raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, gabin ve temsil yetkisinin köyüye kullanılması hukuksal nedenine dayalı sözleşmenin feshi ve tazminat isteğine ilişkindir.

Davacı ... İdaresi vekili, Köftezade Esseyyid ...Çelebi Bin Hasan Vakfının eski yöneticisi olan davalı ... tarafından 507 parsel sayılı taşınmaz payının vakıf adına 435.000,00 TL bedelle diğer davalı ...’den satın alındığını, ekspertiz raporuna göre temlik alınan payın değerinin 50.000,00 TL olduğunu, Vakfın malvarlığından fazla bedel ödenmesi suretiyle hile ve desise ile davalı lehine Vakfın aleyhine ivazlar arasında açık oransızlık oluşturulduğunu, satış işleminin gabin ve hile ile mutlak butlanla malul olduğunu ileri sürerek satış sözleşmesinin gabin nedeniyle feshine, 435.000,00 TL’nin sözleşme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Feri Müdahiller, Köftezade Esseyyid ... Bin Hasan Vakfının gelirlerinin giderlerini aşan kısmından yararlanan, vakıf mal varlığının miktarı yanında onun iyi veya kötü işletilmesinden de parasal olarak etkilenen kişilerden olduklarını ileri sürerek davacı yanında feri müdahil olarak davaya katılma isteğinde bulunmuşlardır.

Davalı ... vasisi, kısıtlı olan davalı ...'in oğlu olduğunu, babasının yıllar önce annesinden ayrılarak Mersin'de ayrı bir hayat yaşadığını, felç geçirdiği tarihe kadar babası ile görüşmediğini, felç nedeniyle davalının afazi hastalığına yakalandığını bu nedenle kendisi ile iletişim kuramadığını, dava konusu iş ve işlemler hakkında herhangi bir görgü ve bilgisinin olmadığını belirtip davanın reddini savunmuştur.

Davalı ..., taşınmazın satışı için internette verdikleri ilan neticesinde kocası olan dava dışı ... ile diğer davalı ...'in dava konusu taşınmazın rayiç değeri olan 100.000,00 TL bedelle alım – satımı hususunda anlaştığını, daha sonra tapuda devrin gerçekleştirildiğini, satış bedelinin tamamı elden nakden alınıp eşi ... tarafından banka hesabına yatırıldığını, alıcı olan diğer davalı ...'i daha önceden tanımadığını, Vakıf adına hareket ettiğini bilebilecek durumda olmadığını, davacı Vakfı dolandırmasının söz konusu olamayacağını belirtip davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesince, aşırı yararlanma (gabin) şartlarının oluşmadığı, davalı ...’in temsil yetkisini aştığı ve bu yetkiyi kötüye kullandığı, davacının uğradığı zarardan sorumlu olacağı, diğer davalı Hatice’yi bu zarardan sorumlu tutmanın maddi ve şekli hukuk bakımından mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile, sözleşmenin feshi isteğinin reddine, 362.070,00 (435.000,00 TL-72.930,00 TL) TL'nin sözleşme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalı ...’den tahsiline karar verilmiş, karara karşı taraflarca yapılan istinaf başvurusu üzerine,

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince, davalıların istinaf başvurularının reddine karar verilmiş, davalılar Abdulkerim ile Ayşe’nin el ve işbirliği içerisinde hareket ettikleri, davacı vakfı zarara uğrattıkları gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, yerel mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına, tapu kaydının iptali ile davalı ... adına tesciline, 435.000,00 TL’nin (davalı ...

100.000,00 TL’den sınırlı sorumlu olmak üzere) 25.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, çekişme konusu 507 parsel sayılı taşınmazın (2.218m2, avlulu kerpiç ev) 1003/1109 payı davalı ... adına kayıtlı iken 25.02.2013 tarihinde 435.000,00 TL bedelle Köftezade Esseyid ... Bin Hasan Vakfı’na satış suretiyle temlik edildiği, akitte alıcı vakfı, 01.03.2012 tarihli yetki belgesi ile davalı ...’in temsil ettiği, üzerinde büyükbaş besihane, eski kerpiç ev binaları, ve sundurma çatılı kiremitli yem-samanlık deposu bulunan taşınmazın davaya konu payının temlik tarihinde 72.930,00 TL olduğunun keşfen saptandığı, Mersin 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/1012 esas, 2013/1517 karar sayılı 19.11.2013 tarihli ilamı ile davalı ...’in 4721 s. TMK’nın 405. maddesi gereğince kısıtlanıp oğlu olan dava dışı ...’ın vasi tayin edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, Türk Medeni Kanununun 706., Türk Borçlar Kanununun 237. ve 2644 sayılı Tapulama Kanununun 26. maddeleri hükmü uyarınca, tapuda kayıtlı olan bir taşınmazın mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelere, resmi olarak yapılmadıkça değer verilemez.

Öte yandan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 26. maddesi hükmü gereğince hakim, kural olarak tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır. Ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Buna usul hukukunda taleple bağlılık ilkesi denilmektedir.

Somut olayda, yukarıda belirtildiği üzere TMK’nın 706., TBK’nın 237. ve TK’nın 26. maddeleri uyarınca çekişme konusu taşınmazın mülkiyetinin davalı ...’den davacı vakfa naklinde hukuki sakatlık bulunmamakla birlikte temlik tarihinde rayiç değeri 72.930,00 TL olan taşınmaz payının bunun çok üstünde 435.000,00 TL bedelle temlik edildiği, davalı ...’nin taşınmaz bedeli olarak 100.000,00 TL aldığını savunsa da buna ilişkin yazılı belge sunamadığı, resmi akitte bildirilen değere göre davacının zararlandırıldığı, davalı ...’in temsil yetkisini kötüye kullandığı, davalı ...’nin de haksız fiil niteliğindeki bu işlem sonucu oluşan zarardan davalı ... ile birlikte sorumlu olduğu açıktır.

Ne var ki, mahkemece, iptal tescil isteği bulunmamasına rağmen HMK’nın 26. maddesine aykırı olarak talepten fazlasına hükmedildiği gibi geçerli bir hukuki işlemden dolayı tapunun iptal edilmeyeceğinde tereddüt bulunmamasına rağmen yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

Hal böyle olunca, taşınmazın satış bedeli olarak belirlenen 435.000,00 TL ile keşfen saptanan 72.930,00 TL arasındaki bedel farkının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.