Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2021/2763 K.2021/5137

Taraflar arasında görülen davada;

Dava tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Kadastro sonucu, Gülyalı İlçesi çalışma alanında bulunan 290 ve 291 parsel sayılı taşınmazlar paylı olarak davalılar ... ve müşterekleri adına hükmen tescil edilmiştir.

Davacı ... ve arkadaşları, çekişmeli taşınmazların kendi zilyetliklerinde olduğunu, her ne kadar taşınmazlar hükmen kesinleşmiş ise de kendilerinin bu davada taraf olmadıklarını, kendileri lehine olağanüstü zamanaşımı koşullarının oluştuğunu belirterek, taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile adlarına tescili istemiyle dava açmışlardır.

Cevap veren davalılar, çekişmeli taşınmazların kendilerine ait tapu kaydı sınırları içerisinde olduğunu, davalıların kendi taşınmazlarında yarıcı olduklarını, hiçbir zaman asli zilyetliklerinin olmadığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece verilen önceki tarihli hüküm, Yargıtay 16. Hukuk Dairesi’nin 24.05.2016 tarih ve 2015/11148 Esas, 2016/5805 Karar sayılı kararı ile özetle “yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek, çekişmeli taşınmazlara uygulanan tapu kayıtlarının açıkta pay kalmayacak şekilde tüm tedavüllerinin, tapu kaydının revizyon gördüğü taşınmazları dıştan çevreleyen komşu taşınmazların tespit tutanakları, tespitlerine esas alınan tapu kayıtlarının tedavülleriyle birlikte Tapu Müdürlüğünden getirtilerek dosyanın bu şekilde tamamlanmasından sonra mahallinde yeniden keşif yapılması,

yapılacak keşifte tespite esas tapu kayıtları ve dıştan çevreleyen parsellere uygulanan tapu kayıtların yöntemine uygun olarak uygulanması, tespite esas tapu kaydının sınırlarının sabit sınırlımı yoksa gayri sabit sınırlı mı olduğunun tespit edilmesi, gayri sabit sınırlı ise miktarı ile geçerli olacağının göz önüne alınması, tapu kayıtlarının hukuki kıymetini yitirip yitirmediğinin araştırılması, bu şekilde tapu kaydının kapsamının tayin edilmesi, tapu kayıtlarının çekişmeli taşınmazların tamamını ya da bir kısmını kapsamadığının belirlenmesi halinde davacıların taşınmazlardaki zilyetliğinin şeklinin belirlenmesi,

alınan beyanlara göre davacı taraf ve bayiilerinin zilyetliğinin tespitten en az 30-40 yıl öncesine dayandığı dikkate alındığında kira ilişkisinin ve dolayısıyla zilyetliğin fer'i nitelikte olduğunun ispat yükünün bu hususu iddia eden davalı tarafa ait olduğunun düşünülmesi, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi” gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiştir. Karar, davacılar vekili tarafından davanın esasına yönelik, davalılar vekili tarafından vekalet ücretine yönelik olarak süresinde temyiz edilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği görüşüldü.

Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde, bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. Oysa ki, bozma ilamına uyulmakla, bozma ilamı lehine olan taraf yararına usulü müktesep hak oluşacağından, bu hakkın zedelenmemesi için bozma ilamının gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir.

Uyulmasına karar verilen bozma ilamında, davalıların tutundukları tapu kayıtlarının revizyon gördüğü taşınmazların kadastro tespit tutanaklarının getirtilmesi, bu taşınmazları dıştan çevreleyen taşınmazların tespit tutanakları ve dayanak belgelerinin getirtilerek mahallinde uygulanması, davalıların dayanak tapu kayıtlarının hukuki kıymetini yitirip yitirmediğinin, sınırlarının sabit sınır mı yoksa gayri sabit sınır mı olduğunun araştırılması, bu şekilde tapu kayıtlarının kapsamının tayin edilmesi,

taşınmazlarının tamamının veya bir kısmının tapu kayıt kapsamı dışında olduğunun tespit edilmesi halinde zilyetliğin kimde olduğunun, bu zilyetliğin asli zilyetlik mi yoksa feri zilyetlik mi olduğunun tespit edilmesi, keşifte alınan beyanlar karşısında kira ilişkisinden dolayı feri zilyetlik iddiasının ispat külfetinin davalı tarafta olduğunun düşünülerek netice hakkında karar verilmesi istenildiği halde, Mahkemece, bozma ilamında belirtilen hususlar yerine getirilmeden davanın reddine karar vermiştir.

Bu şekilde eksik incelmeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; mahkeme öncelikle kadastro tespitinin 1973 yılı olduğu, davacıların bir kısmın doğum tarihinin kadastro tespitinden sonra olması, bir kısım davacıların babası ...’un hayatta olması nedeniyle taşınmazların kendilerine ne şekilde intikal ettiği davacılara açıklattırılmalı, çekişmeli taşınmaza uygulanan tapu kayıtlarının açıkta pay kalmayacak şekilde tedavülleri, tapu kaydının yüzölçümünün arttırılmasına dayanak mahkeme ilamı ile haritası getirtilmeli,

yine aynı tapu kaydına dayalı olarak tespiti yapılan komşu taşınmazlar hakkında görülen Kadastro Mahkemesinin 2008/17 Esas sayılı dava dosyasında keşfe hazırlık olarak fen bilirkişisi ... ...'ten alınan rapor ve haritanın bir örneği dosya arasına konularak davalıların tutundukları tapu kaydının revizyon gördüğü taşınmazları dıştan çevreleyen komşu taşınmazların tespit tutanakları, tespitlerine esas alınan tapu kayıtları tedavülleriyle birlikte Tapu Müdürlüğünden getirtilerek dosya bu şekilde keşfe hazır hale getirilmeli, mahallinde 3 kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, teknik bilirkişi hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalı,

keşifte tespite esas alınan tapu kayıtları, tespit sırasında revizyon gördüğü taşınmazları dıştan çevreleyen tapu kayıtları, yüzölçüm arttırılmasına esas mahkeme ilamı ve dayanağı haritası yöntemine uygun şekilde uygulanmak suretiyle;

tapu kayıtlarının kapsamları belirlenmeli, dayanak tapu kaydının sınırlarının okunan dere ve lebi derya sınırlarının değişebilir nitelikte olup olmadığının açığa kavuşturulmalı, değişebilir nitelikte ise tapu kaydının yüzölçümü ile geçerli olacağı, yine yüzölçümü arttırılması davasında davacılar ya da bayiilerinin taraf olmadıklarının belirlenmesi halinde davacıları bağlamayacağı göz önünde bulundurulmalı, tapu kayıtlarının hukuki kıymetini yitirip yitirmediği araştırılmalı, bu şekilde tapu kaydının kapsamı tayin edilmeli,

çekişmeli taşınmazların tamamını ya da bir kısmını kapsamadığının belirlenmesi halinde davacıların taşınmazlardaki zilyetliğinin asli mi yoksa kiracılık ilişkisinden kaynaklanan fer'i zilyetlik mi olduğu tereddütsüz ortaya konulmalı, önceki günlü keşifte alınan beyanlara göre taşınmazlar üzerinde davacı taraf ve bayiilerinin zilyetliğinin tespitten en az 30-40 yıl öncesine dayandığı dikkate alındığında kira ilişkisinin ve dolayısıyla zilyetliğin fer'i nitelikte olduğunun ispat yükünün bu hususu iddia eden davalı tarafa ait olduğu düşünülmeli bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.