Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2021/8418 K.2023/3108

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı yasal süresi içerisinde davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde; dava konusu 795 ada 2 ve 806 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar müvekkiline ait olup, yıllardır onun zilyetliğinde bulunmasına rağmen, kadastro çalışmaları sırasında taşınmazların haksız şekilde davalı Hazine adına tespit ve tescil edildiğini ileri sürerek, dava konusu taşınmazların tapu kaydının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazların Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu, taşınmazlarda davacı lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda yapılacak araştırma ve inceleme sonunda davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

... Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.04.2019 tarihli ve 2018/673 Esas, 2019/506 Karar sayılı kararıyla, 795 ada 2 parsel sayılı taşınmaza yönelik davanın kesin hüküm nedeniyle reddine; 806 ada 1 parsel sayılı taşınmaza ilişkin davanın ise eldeki davadan tefriki ile söz konuus taşınmaza ilişkin davanın Mahkemenin ayrı bir esasına kaydına karar verilmiştir.

Tefrik üzerine ...

Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan yargılama sonunda, Mahkemenin 15.01.2020 tarihli ve 2019/903 Esas, 2020/51 Karar sayılı kararıyla, davanın tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olduğu, Mahkemece davacı vekilinin hazır bulunmadığı 16.10.2019 tarihli celsede keşif ara kararı kurulduğu, keşif için gerekli olan harç ve masrafların ayrıntılı bir şekilde izahatının yapıldığı, davacı vekiline duruşma zaptının tebliğ tarihinden itibaren gerekli harç ve masrafı yatırmak üzere iki haftalık ihtaratlı kesin süre verildiği,

süresi içerisinde gerekli harç ve masraf yatırılmadığı takdirde davacının keşif deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağı ihtaratını içeren duruşma zaptı suretinin tebliğiyle davacı vekiline ihtarda bulunulduğu, davacı tarafından süresi içerisinde gerekli harç ve masraf yatırılmadığı gibi karar duruşmasının icra edildiği tarihe kadar da masrafın yatırılmadığı, bu durumda davacının keşif deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayıldığı, davalı vekilinin karar duruşmasında alınan imzalı beyanıyla keşif talebinin olmadığını, masraf yatırmayacağını bildirdiği, keşfin tapu iptali ve tescil davalarının en önemli ispat vasıtası olduğu,

keşif yapılmaksızın davanın ispatının mümkün olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece yapılan yargılama sonunda verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemece herhangi bir delil toplanmaksızın karar verildiğini, keşif ara kararının kurulduğu celse mazeretleri kabul edildiği halde keşif ara kararı kurulduğunu, keşif masrafları ile ilgili ihtarat içeren zarfın dışına gerekli ihtaratın yazılmadığını bu nedenle hak kayıplarının oluştuğunu ileri sürerek, istinaf taleplerinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosya kapsamına, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerekçeye, mevcut delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, dosyanın keşfe hazır hale getirilmiş olduğu, yapılması öngörülen keşfin gün ve saatinin belirlendiği, keşfe katılacaklara verilecek ücretler, vasıta parası ve yapılacak tebligatlarla ilgili masrafların kalemler halinde gösterildiği, bu ücretlerin temini ve yatırılması için ilgililere makul bir süre tanındığı, bu ara karara uymamanın sonuçlarının duruşmada hazır bulunmayan davacı vekiline usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği,

6100 sayılı HMK'nın 324. maddesi gereğince taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için Mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda olduğu, avans yükümlülüğünü yerine getirmediği takdirde delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılacağı, mevcut delil durumuna göre de davanın ispat edilmediği anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun, HMK.'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davacı vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrarla, kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; tespit öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun; a) 324/1. maddesi; “Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. ” b) 324/2. maddesi; “Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır.” hükmünü içermektedir.

3. Değerlendirme 1. Kadastro sonucunda ... ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan dava konusu 806 ada 1 parsel sayılı 1.737,46 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup, ileride ekonomik yarar sağlanması mümkün olduğu gerekçesiyle Hazine adına ham toprak vasfıyla tespit ve tescil edilmiştir.

2. Mahkemece, davacı tarafından, verilen kesin süre içerisinde keşif masraflarının yatırılmadığı, bu nedenle keşif delilinden vazgeçmiş sayıldığı ve mevcut delillerle de davanın ispat edilemediği gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, verilen karar usul ve yasaya uygun düşmemektedir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 324. maddesinde; taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda olduğu, avans yükümlülüğünü yerine getirmediği takdirde delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılacağı ifade edilmiştir.

Ancak, 6100 sayılı HMK'nın 324. maddesinin uygulanabilmesi için; öncelikle taraflardan tanık ve diğer delil listelerinin alınması, dayanılan kayıtlar varsa celbedilip dosyaya konulması, komşu parsellere ait kadastro tutanaklarının varsa dayanakları ile birlikte getirtilmesi, yerel bilirkişi adaylarının isimlerinin zabıta aracılığı ile tespit edilmesi, kısaca dosyanın keşfe hazır hale getirilmiş olması gerekir.

Bundan sonra belirlenecek keşif günü ile ilgili ara kararında hakim, katip, mübaşir, yerel bilirkişi adayları, taraf tanıkları, uzman bilirkişilere verilecek ücretler, vasıta parası ve yapılacak tebligatlarla ilgili masraflar kalemler halinde gösterilip, bu ücretlerin temini ve yatırılması için ilgililere makul bir süre tanınmalı, ilgiliye tanınacak süre ile keşif günü arasında da, bilirkişi adayları, taraf tanıkları ve uzman bilirkişilere çıkarılacak davetiyelerin muhatabına ulaşabilmesi için yine uygun bir sürenin bulunmasına özen gösterilmeli, bu ara kararına uymamanın sonuçları, hazır bulunan tarafa ihtar edilip,

hazır bulunmayanlara usulen tebliğ edilmelidir.

Somut olayda; dava konusu taşınmazın sınırındaki, ... ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 795 ada 1, 804 ada 1, 2 ve 805 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar ile ... ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 267 ada 1 ve 268 ada 1 parsel sayılı taşınmazlara ait kadastro tutanaklarının onaylı örnekleri, varsa dayanakları ile birlikte getirtilip dosya arasına alınmamıştır.

Hazinenin davada taraf olduğu göz önünde bulundurulduğunda, dosyanın bu haliyle keşfe hazır hale getirildiğinden söz edilemez.

Öte yandan keşif ara kararında, davacı tarafa keşif harcının, araç ücretinin ve bilirkişi ücretlerinin Mahkeme veznesine yatırılması hususunda 2 haftalık kesin süre verilmiş ise de söz konusu ara kararda yerel bilirkişi ve tanıklar için ödenmesi gereken ücret ile tanıklar için yapılacak tebligatlarla ilgili giderler kalem kalem belirtilmemiş, bundan ayrı olarak tarafların yerel bilirkişi ve tanıkları keşif mahallinde hazır hale getirme yükümlülüğü bulunmadığı halde, keşif ara kararında “tanık ve mahalli bilirkişilerin keşif mahallinde hazır olmaları için bilgilendirilmelerine” şeklinde ihtarda bulunulmuş olup,

bu durumda keşfe katılmamanın sonuçları bilirkişilere ihtar edilemeyeceğinden, söz konusu ihtarın usulüne uygun olduğu da kabul edilemez.

Hal böyle olunca. Mahkemece öncelikle, ... ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 795 ada 1, 804 ada 1, 2 ve 805 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar ile ... ili, Merkez ilçesi, ...

Mahallesi çalışma alanında bulunan 267 ada 1 ve 268 ada 1 parsel sayılı taşınmazlara ait kadastro tutanaklarının onaylı örnekleri, varsa dayanakları (tapu kaydı, vergi kaydı gibi) ile birlikte getirtilip dosya arasına alınmalı, taşınmazların kadastro tespiti kesinleşmiş ise tedavüllü tapu kayıtları getirtilmeli, dosya bu şekilde keşfe hazır hale getirildikten sonra,

Mahkemece, davacı tarafa, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 324. maddesi uyarınca keşif giderlerini yatırması için yeniden yöntemine uygun şekilde, keşif gün ve saatinin de belirlendiği makul bir süre verilmeli ve ara kararı gereklerinin yerine getirilmesi durumunda mahallinde keşif yapılmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin, usulüne uygun şekilde oluşturulmayan ara kararına sonuç bağlanmak suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davacı vekilinin temyiz itirazları açıklanan sebeplerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,