Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2022/6120 K.2023/2869

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil - bedel davasından dolayı yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı, kayden maliki olduğu 97 ada 158 parsel sayılı taşınmaz üzerinde davalı Belediye tarafından 19/03/1985 tarihli ve 11/496 sayılı Encümen kararı ile 3 parçaya ifraz işlemi yapılarak taşınmazın 105 m2 sini yeşil alan, 22 m2 sini de yol olarak bedelsiz kamuya terkin etmek zorunda bırakıldığını, bu işlemlerin masraflarının da davalı Belediye tarafından davacıya ödettirildiğini, ifraz edilen B ve C parselleri üzerinde davalı Belediye tarafından herhangi bir işlem yapılmadığını, 24/07/2017 tarihinde onaylanan ...

Merkezi Kentsel Sit alanı 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama planında davacının taşınmazından ifraz edilen bu alanların yeniden konut alanına dahil edildiğini, 30/01/2018 tarihinde davalı Belediyeye başvurarak bedelsiz olarak verdiği ve hiçbir işlem yapılmayan ve yeniden konut alanına dahil edilen bu kısmın kendisine iade edilmesini talep ettiğini, ancak Belediyenin İmar Kanunu'nun 17. maddesine atıf yapılarak davacının bedeli karşılığı ifraz edilen bu kısmı satın alması gerektiğinin belirtildiğini, daha sonra ...

2. İdare Mahkemesinin 2018/1312 Esas sayılı dosyasında dava açtığını, davanın lehine sonuçlandığını ileri sürerek tapu kaydının iptali ile adına tesciline, olmadığı takdirde taşınmazın bedelinin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı, davacı tarafın ... 2.İdare Mahkemesinin 2018/1312 Esas sayılı dosyası ile açmış olduğu davanın halen derdest olduğunu, bu nedenle davanın öncelikle görevli yargı yolu bakımından reddi gerektiğini, dava konusu 97 ada 158 parselin ... Meclisinin 11.04.2012 tarihli ve 746 sayılı kararı ile ve ... Başkanlığınca 16.04.2012 tarihinde onanmış ... Merkezi Kentsel Sit alanı ve ... Antik Kenti Nekropolü III.Derece Arkeolojik Sit Alanı Koruma Amaçlı 1/5000 ölçekli ...

İmar Planında, ... Meclisinin 13.01.2017 tarih ve 115 sayılı kararı ve ... Başkanlığınca 24.07.2017 tarihinde onanmış 1/1000 ölçekli ... merkezi Kentsel Sit Alanı ve ...

Antik Kenti Nekropolü III.Derece Arkeolojik Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planında kaldığını, parselin Meri İmar Planına göre 19/03/1985 tarihli 11/496 sayılı Encümen kararı ile davacı tarafından herhangi bir kayıt ve şart belirtmeksizin 370m²'lik parsel alanından 105m² (folyesinde B ile gösterilen alan) ve 22m² (folyesinde C ile gösterilen alan) olmak üzere toplam 127m²'nin kamuya terk edildiğini, 105m²'ninse park fazlası olarak göründüğünü, bedelsiz olarak terk edilen alanın bedelsiz olarak iade edileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığını,

aksine İmar Kanunu'nun 17. maddesinde belediyelerin kapanan yol ve meydanlarda hasıl olan sahalardan müstakil inşaata elverişli olmayan parçaları, bitişiğindeki arsa veya bina sahibine bedel takdiri suretiyle satmaya yetkili olduğunun düzenlendiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının maliki olduğu, ... ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi, 97 ada 158 sayılı parselde bulunan 370 m² büyüklüğündeki imar durumuna göre kamu eline geçmeden uygulamaya geçmez" şerhi bulunan taşınmazın 22 m²'lik kısmının yol alanına ve 105 m²'lik kısmının ise yeşil alana terk edilmek üzere 3194 sayılı Kanun'un 16.maddesi uyarınca ifraz işlemine tabi tutularak 19.03.1985 tarihli ve 11/496 sayılı Encümen kararı ile üç parsele ayrıldığı, daha sonra bu terk edilen yerlere ilişkin olarak plan tadilatı yapıldığı,

24.07.2017 tarihinde onanmış 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile taşınmazların “Konut Alanı” olarak belirlendiği ve belirli amaçla idareye terk edilen taşınmazların terk amacına uygun olarak kullanılmadığı anlaşılmakla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları gözetilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının hiçbir kayıt ve şart ileri sürmeden 370 m2 lik parsel alanında 127 m2'yi kamuya bedelsiz terk ettiğini, İmar Kanunu'nun 15 ve 16. maddesine göre yeni imar planında yol fazlası alan olduğunu, İmar Kanunu'nun 17. maddesi gereğince satılması gerekirken Mahkemece bedelsiz tescil kararı verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, şartsız bağış durumunda imar durumu değişikliğinin mülkiyet hakkını ihlal etmediğinin Anayasa Mahkemesi kararlarında belirtildiğini, bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davalının istinaf nedenlerinin yerinde görülmediği gerekçesiyle 6100 sayılı HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki itiraz nedenlerini yineleyip, kararın usul ve yasalara aykırı olduğunu belirterek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, bağıştan rücu hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde bedel istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Bağıştan dönme (rücu) bağışlayanın tek yanlı, bağışlanana varması gereken beyanıyla geriye etkili (makable şamil) olarak hukuki ilişkiye son veren yenilik doğurucu bir haktır. Bağışlayan koşullu veya mükellefiyetli şekilde bağışta bulunmuşsa, bağışlanandan hukuka, ahlaka aykırı veya imkansız olmadığı sürece 6098 sayılı ... Borçlar Kanunu'nun (TBK) 291. maddesi uyarınca koşul veya mükellefiyetin yerine getirilmesini isteyebilir. Haklı bir neden olmaksızın yerine getirilmemesi halinde de TBK.nın 295. maddesine dayanarak bağıştan dönme hakkını kullanıp verdiğini geri isteyebilir.

Hemen belirtmek gerekir ki; bağış sözleşmesindeki koşul veya mükellefiyetin niteliğinin, kapsamının yerine getirilme zamanının tam olarak tespiti büyük önem taşır. Bu itibarla salt kullanılan sözlerin değil, tarafların gerçek iradelerinin ve bağışlayanın asıl amacının ortaya çıkarılması gerekir. Ayrıca amacın gerçekleşmeyeceğinin kesin biçimde anlaşılması tarihi ile bu tarihten itibaren TBK.nın 297. maddesine göre bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde bağıştan dönme (rücu) hakkının kullanılıp kullanılmadığının araştırılması da zorunludur.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR