Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/3519 K.2025/6020

Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili; hudutlarını dava dilekçesinde belirttiği, taşlık vasfıyla tespit dışı bırakılan taşınmazın davacı tarafından 35 yıl kadar önce tarım arazisi haline getirildiğini, imar-ihya edildiğini, 15 yıl kadar önce de kısmi ağaçlandırma yapıldığını, geri kalan kısmının tarla olarak kullanıldığını ileri sürerek davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili; 10.07.2014 tarihli dilekçesi ile davalarını 1 17... parsele karşı tapu iptali ve tescil davası olarak ıslah ettiklerini beyan etmiştir.

3. Davaya müdahale talebinde bulunan ... vekili, 26.02.2009 havale tarihli dilekçesinde; davacı tarafından dava konusu edilen arazinin müdahilin arazisi ile bitişik olduğunu, burayı kadimden beri müdahilin babasının kullandığını, daha sonra kardeşler arasında yapılan rızai taksim sonucu bu yerin müdahile düştüğünü beyanla bu yerin tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Yeşilyurt Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.12.2011 tarihli ve 2008/3 E., 2011/182 K. sayılı kararıyla; dava konusu yerin kadastro çalışmalarında tapulama harici taşlık olarak bırakıldığı, kadastronun 1987 yılında kesinleştiği, Kadastro Kanunu'nun 12/3. maddesine göre davanın yasal süresinde açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine, müdahil tarafından açılan davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMA SONRASI YARGILAMA SÜRECİ

A. 1. BOZMA

Mahkemenin davanın reddine dair verilen kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 07.05.2013 tarihli, 2013/1199-6706 E.-K. sayılı kararı ile “3402 sayılı Kanun'un 17. maddesinde imar ve ihya için öngörülen tüm koşulların saptanması, TMK’nın 713/4 ve 5. fıkraları gereğince gerekli yerel ve gazete ilanlarının yapılması” gerekçesiyle bozulmuştur.

2. Yeşilyurt Adliyesinin kapatılması neticesinde bozma ilamına uyarak yargılamaya devam eden Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.02.2015 tarihli ve 2013/4 63... /344 Karar sayılı kararıyla; kazandırıcı zamanaşımı zilyetlik süresinin dolduğu gerekçesiyle açılan davanın kabulüne, dava konusu edilen Malatya ili, Yeşilyurt ilçesi, Oluklu köyünde 35.883.00 m²'lik taşınmazın davacılar adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

B. 2. BOZMA

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalılar Hazine ve ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 06/03/2019 tarihli ve 2016/6124 E., 2019/1468 K. sayılı kararıyla; “ ... dava açıldığı tarihte tescil harici olan çekişmeli taşınmazın, yargılama sırasında idari yoldan 1 17... parsel numarası verilerek Hazine adına tescil edildiği,

bunun üzerine davacı tarafın tescil istemiyle açılan davasını “tapu iptali ve tescil davası” olarak ıslah ettiği, Mahkemece çekişmeli taşınmazın tapulu hale geldiği ve davacı tarafın ıslah dilekçesi gözetilmeksizin tapu iptali ve tescil kararı yerine sadece tescil kararı verilmesinin ve ayrıca dosyada birden fazla farklı miktarları içeren fen bilirkişisi raporu olmasına rağmen herhangi bir rapora atıf yapılmaksızın yukarıda yazılı şekilde davacı adına tescil kararı verilerek hükmün infazında tereddüt yaratılmış olmasının isabetsiz olduğu” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda zilyetlikle kazanım şartlarının davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 25.09.2014 tarihli fen bilirkişisi raporunda belirtilen 35.883.00 m²'lik parselin davalı Hazine adına olan tapusunun iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiş, Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

C. 3. BOZMA

Dairenin 30.03.20 22... /43 27... /2613 Karar sayılı kararıyla; bozma ilamına uyulmakla bu çerçevede araştırma ve inceleme yapılması gerekirken bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği belirtilip dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden, bu fotoğraflardan yararlanılarak üretilmiş memleket haritaları ile en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları ise ilgili kurumlardan getirtilmeli,

dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile bir jeodezi-fotogrametri mühendisi, üç ziraatçı bilirkişi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli taşınmaz bölümünün öncesi itibariyle kime ait olduğu, kimden-kime ne zaman ve ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve hangi tasarruflarla zilyet edildiği,

çekişmeli taşınmaz öncesi itibariyle imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise ne şekilde imar-ihya edildiği ve bu çalışmaların hangi tarihte tamamlandığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, Ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan önceki zirai bilirkişi raporları ile dosya içerisinde mevcut Yeşilyurt Sulh Hukuk Mahkemesinin 1997/107 D. iş dosyasında yer alan ziraat bilirkişi raporu da irdelenmek sureti ile taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup-olmadığını,

imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması gereğine değinilerek hüküm bozulmuştur.

D. MAHKEMESİNCE BOZMAYA UYULARAK VERİLEN KARAR

Mahkemenin yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararıyla, zilyetlikle kazanım şartları davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne 1 17... parsel sayılı taşınmazın (A), (B) ve (C) ile gösterilen bölümlerinin tapu kayıtlarının iptaliyle davacı adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde, davacı adına senetsiz taşınmaz kayıtlarının araştırılmadığını, asli müdahile hükümde yer verilmediğini, Belediyelerin taraf sıfatı olmadığına dikkat edilmeden karar verildiğini öne sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, kadastro sırasında tescil harici bırakılan taşınmazın tescili talebine ilişkin olarak açılmış; aşamada, Malatya ili, Yeşilyurt ilçesi, Oluklu Mahallesinde 1987 yılında yapılan kadastro sırasında "taşlık" olarak tescil harici bırakıldıktan sonra 2010 yılında yapılan toplulaştırma sonucunda 1 17... parsel numarasıyla Hazine adına tescil edilmiş, buna göre de talep iptal-tescil isteğine ıslah edilmiştir.

Mahkemece yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de varılan sonuç dosya kapsamında uygun düşmemektedir. Şöyle ki. 4721 sayılı TMK'nın 713/1. ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14... . maddelerinde; orman sayılmayan, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki tescil harici taşınmazlardan imar-ihya edilerek dava tarihine kadar 20 yıl süreyle çekişmesiz ve aralıksız olarak zilyet edilenlerin zilyetleri adına tescil edilebileceği hüküm altına alınmıştır.

Terk edilmiş dere yatakları, kayalık, taşlık, yol ve yol boşluğu gibi taşınmazlar ancak imar-ihya yolu ile 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca iktisap edilebilir.

Somut olayda, çekişmeli taşınmazlar kadastro sırasında "taşlık" olarak tescil harici bırakılmış olup dosya kapsamında yer alan ziraat bilirkişi raporunun içeriği incelendiğinde; taşınmazın kayısı bahçesi vasfında olduğu ve ağaç yaşlarının 10-15 yaş arasında değiştiği, dosya arasında bulunan Hazinenin delil tespit talebine ilişkin 1997/107 D. iş dosyasında alınan ziraat bilirkişi raporunda taşınmazın taşlık, kayalık ve bor alanlardan olduğunun belirtildiği,

dosya kapsamında yer alan harita ve jeodezi raporunda ise toprağın işlendiğine dair renk/doku farklılığının bulunduğunun belirtilmesine rağmen taşınmazın güncel uydu fotoğraflarında taşınmazın etrafındaki komşu şahıs arazilerinden renk/doku açısından farklı olup boş görünümde olduğu, delil tespit tarihi olan 1997 yılında imar-ihyanın başladığı kabul edilse dahi dava tarihi olan 2008 yılına kadar zilyetlik süresinin dolmadığı anlaşılmıştır.

Şu halde, davacı yanın taşınmaz üzerindeki zilyetlik süresinin dava tarihine kadar yeterli olmadığı tespit edildiğine göre 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde yazılı kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla mülk edinme koşullarının davacı lehine gerçekleştiğinden söz edilemeyeceği kuşkusuzdur.

Hâl böyle olunca; Mahkemece, çekişmeli taşınmaz bölümlerinde davacı yararına zilyetlikle iktisap koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme sonucu dosya kapsamına uygun olmayan gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle Mahkeme kararının, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,