Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/3958 K.2026/2025

Dava, ehliyetsizlik hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davacı ...; babası ...'ün 2202 parsel sayılı taşınmazını 13.12.2016 tarihinde ölünceye kadar bakma akdi ile davalıya devrettiğini, ancak babasının işlem sırasında ehliyetsiz olduğunu, Sarayköy Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/409 Esas sayılı dosyasında alınan sağlık kurulu raporunda babasının kısıtlanması gerektiğinin belirlendiğini, vasi tayini davasında vasi adayı olduğunu ileri sürerek dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile ... adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı; davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını, henüz dava hakkı doğmadığını, ... ile ilgili olarak bir kısıtlılık kararının mevcut olmadığını, ölünceye kadar babası ...'ye baktığını, davacının bu davayı kötü niyetle açtığını, taşınmaz devri yapılırken babası ...'nin akıl sağlığının yerinde olduğunu, buna dair rapor bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05.03.2019 tarih, 2017/701 Esas, 2019/188 Karar sayılı kararıyla; HMK'nın 114/1-h ve 115/2. maddesi gereğince hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 14.11.2019 tarih ve 2019/680 Esas, 2019/1368 Karar sayılı kararıyla; davacının istinaf isteminin kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılarak yeniden hüküm kurmak suretiyle davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 10.03.2021 tarih ve 2020/419 Esas, 2021/1372 Karar sayılı kararıyla.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 50. maddesinde medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanların davada taraf ehliyetine de sahip olacağı, 51. maddesinde, dava ehliyetinin, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirleneceği, 52. maddesinde, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmayanların davada yasal temsilcileri tarafından temsil edilecekleri, 56. maddesinde, taraflardan birinin vesayet altına alınması veya kendisine yasal danışman atanması istemi mahkemece uygun bulunur veya gerekli görülürse, bu konuda kesin bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenebileceği,

aynı Yasa'nın 114/d maddesi gereğince taraf ve dava ehliyeti dava şartı ise de 115. maddesinde başlangıçta ve dava açılırken bulunmayan dava şartının davanın devamı sırasında gerçekleşmesi halinde davanın esasına girilerek sonuçlandırılması gerekeceği yönünde düzenlemeler bulunduğu, buna göre kişinin kendisi tarafından veya yetkili kılacağı temsilci aracılığı ile bir davayı takip etme ve usul işlemlerini yapabilme yeteneği olarak tanımlanan dava ehliyetinin, medeni hakları kullanma (fiil) ehliyetinin medeni usul hukukundaki karşılığı olup davayı takip yetkisinin re'sen göz önüne alınması gereken bir husus olduğu;

somut olayda, her ne kadar davacının dava tarihinde babası olan ...'ü temsil yetkisi bulunmamakta ise de temliki yapan ve hukuki ehliyetten yoksun olduğu iddia edilen ...'ün Sarayköy Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/409 Esas, 2018/440 Karar saylı kararı ile TMK'nın 405. maddesi uyarınca kısıtlanmasına ve kendisine ...'ün vasi olarak atanmasına karar verildiği ve anılan kararın 10.08.2018 tarihinde kesinleştiği, yukarıda anılan hususlar dikkate alınmaksızın dava açan kişinin aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesinin,

uyuşmazlığın ortada bırakılması ve temlik yapan kişinin menfaatlerinin göz ardı edilmesi sonucunu doğurur nitelikte olduğu gibi, bu durumun usul ekonomisi ilkesine de aykırı olduğu, hal böyle olunca, öncelikle vasi ...'ün eldeki dava için TMK'nın 462/8. maddesi hükmü uyarınca vesayet makamından izin almasının ve vasinin davaya katılımının sağlanması,

ondan sonra işin esasının incelenmesi gerekirken eksik inceleme ile yetinilerek yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru olmadığı gerekçesiyle davacının değinilen yönden yerinde görülen temyiz itirazının kabulü Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut olayda; dava konusu taşınmazın ... tarafından 13.12.2016 tarihinde ölünceye kadar bakma akdi ile davalıya devredildiği, Adli Tıp 4. İhtisas Kurulu raporu ile ...'ün işlem tarihinde hukuki ehliyete haiz olmadığının belirlendiği, bu nedenle ...'ün yaptığı işlemin sonuç doğurmayacağı ve geçersiz olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

- KARAR -

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, özellikle taşınmazın 06.12.2022 tarihli toplulaştırma işlemi ile 1 22... parsel olduğu anlaşılmakla;