Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/5353 K.2025/5854

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili, davalı Hazine vekili, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili, .... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan taşınmazı müvekkilinin malik sıfatı ile ve eklemeli zilyetlik yolu ile 60 yılı aşkın süredir nizasız ve fasılasız olarak kullandığını, söz konusu taşınmazlarda kadastro çalışmaları yapıldığını, dava konusu taşınmazların taşlık alan olarak gösterilip tespit harici bırakıldığını, bu taşınmazların ihya edilmek üzere tarım arazisi haline getirildiğini, taşınmazların tapuda kayıtlı olmadıklarını, müvekkilinin zilyetliğinde bulunduğunu belirterek dava konusu taşınmazın davacı adına tapuya tescilinin yapılması ile yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar; çekişmeli taşınmazın zilyetlikle iktisabının mümkün olmadığı ve davacı yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 22.10.20 13... /880 Esas, 2013/908 Karar sayılı kararı ile davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, ... köyü 758 parsel sayılı taşınmaz içinde yer alan ve fen bilirkişinin 01.04.2013 havale tarihli raporunda (A) ile gösterilen 16.915,30 metrekare ve (B) ile gösterilen 39.334,44 metrekare yüz ölçümündeki bölümlerin davacı ... adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 06.05.2014 tarihli 2014/1849 Esas, 2014/5541 Karar sayılı kararıyla.

"Zilyetlik yoluyla taşınmaz edinmeye ilişkin şartların davacı yararına gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda yapılan araştırmanın yetersiz olduğu, dava konusu taşınmaz bölümlerinin 758 sayılı parsel içerisinde kaldıkları ve Hazine adına tapuda kayıtlı bulundukları halde tapu kaydının iptaline karar verilmeden doğrudan tescile dair karar verilmesinin dahi isabetsiz olduğu" gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne, çekişmeli 758 parsel sayılı taşınmazın harita mühendisi (jeodezi ve fotogrametri uzmanı) ve fen bilirkişisinin 19.10.2017 havale tarihli krokili raporunda (A) harfi ile gösterilen 17.662,26 metrekare ile (B1) ile gösterilen 26.864,28 metrekare olmak üzere toplam 44.526,54 metrekarelik bölümünün davalı Hazine adına olan tapusunun iptaline, bu kısmın "tarla" vasfı ile ... köyünde son adanın son parsel numarası verilerek davacı adına tapuda kayıt ve tesciline karar verilmiş; karara karşı davalı Hazine vekili tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.

3. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 20.09.2021 tarihli 2021/277 Esas, 2021/4374 Karar numaralı kararıyla; "davacının hudutlarını dava dilekçesinde belirttiği 2 adet taşınmaz bölümünün adına tescili istemiyle dava açtığı, mahallinde yapılan keşiflerdeki yer gösterimleri ve tüm dosya kapsamından, davacının dava ettiği taşınmazların, hükme esas alınan teknik bilirkişi raporunda (A), (B1) ve (B2) harfleri ile gösterilen taşınmaz bölümleri olduğu,

Mahkemece hükme esas alınan teknik bilirkişi raporunda (A) ve (B1) harfleri ile gösterilen bölümlerde zilyetlikle iktisap koşullarının davacı yararına gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulduğu; ancak aynı raporda (B2) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü yönünden olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiş olmasının isabetsiz olduğu" gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda; zilyetlikle kazanım şartlarının davacı lehine gerçekleştiği gerekçesiyle davalı Hazine aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile dava konusu 758 parsel sayılı taşınmazın harita mühendisi (jeodezi ve fotogrametri uzmanı) ve fen bilirkişisinin 19.10.2017 havale tarihli krokili raporunda (A) harfi ile gösterilen 17.662,26 metrekare ile (B1) ile gösterilen 26.864,28 metrekare olmak üzere toplam 44.526,54 metrekarelik bölümünün tapu kaydının iptaline, bu bölümlerin "tarla" vasfı ile ... köyünde son adanın son parsel numarası verilerek davacı adına tapuya kayıt ve tesciline.

(B2) ile gösterilen 2.997,64 metrekare yüz ölçümündeki bölümün taşlık arazi niteliğinde olması sebebiyle koşulları oluşmayan davanın Hazine yönünden esastan reddine, davalı ... ve davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

4. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 12.02.2024 tarih, 2023/5122 Esas, 2024/1055 Karar sayılı ilamıyla; '' Teknik bilirkişi rapor ekindeki krokilerden hangisinin hükme esas alındığı belirtilmediğinden kararın infazı hususunda tereddüt oluştuğu, öte yandan yöntemince belgesiz araştırması yapılmak suretiyle karar verilmesi'' gereğine değinilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; zilyetlikle kazanım şartlarının davacı lehine gerçekleştiği gerekçesiyle davalı Hazine aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne, dava konusu 758 parsel sayılı taşınmazın harita mühendisi bilirkişinin 19.03.2025 havale tarihli krokili raporunda (A) harfi ile gösterilen 17.662,26 metrekare ile (B1) ile gösterilen 26.864,28 metrekare olmak üzere toplam 44.526,54 metrekarelik bölümünün tapu kaydının iptaline, bu bölümlerin "tarla" vasfı ile ... köyünde son adanın son parsel numarası verilerek davacı adına tapuya kayıt ve tesciline.

(B2) ile gösterilen 12.865,59 metrekare yüz ölçümündeki bölümün taşlık arazi niteliğinde olması sebebiyle koşulları oluşmayan davanın Hazine yönünden esastan reddine, davalı ... ve davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; yargılama sırasında çekişmeli taşınmazın ihdasen tapuya kayıt edilmesi nedeniyle davanın tapu iptali ve tescil davası niteliği aldığını, yargılama giderleri yönünden bu hususun dikkate alınması gerektiğini belirterek kararı bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili; müvekkili idare aleyhine açılan davanın reddine hükmedildiği halde yararına vekalet ücretine hükmedilmemesinin isabetsiz olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı Hazine vekili; zamanaşımı ve hak düşürücü süre hususunda denetleme yapılmadığını, davacı yararına imar-ihya suretiyle zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup-oluşmadığı hususunda Yüksek Mahkeme içtihatları da gözetilerek nitelikli mera araştırma ve yöntemince zilyetlik araştırması yapılmadan hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. Dava, idari yoldan Hazine adına tescil edilen taşınmazın tapu kaydının iptali ile tescili istemine ilişkindir.

2. Kadastro sonucunda, Diyarbakır ili, .... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan çekişmeli taşınmaz bölümleri taşlık vasfıyla tespit harici bırakıldıktan sonra bilahare Hazine adına ihdasen tapuya tescil edilmiş; davacı, imar-ihya ve eklemeli zilyetliğe dayanarak tescil istemiyle dava açmıştır.

Toplanan ve takdir edilen delillere göre harita mühendisi bilirkişinin 19.03.2025 havale tarihli krokili raporunda (A) ve (B1) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümleri üzerinde davacı yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluştuğunun anlaşılmasına göre davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

3. Davacı vekili ile davalı ... vekilinin temyiz itirazlarına gelince; dava konusu taşınmaz bölümlerinin yörede 1971 tarihinde yapılan tapulama çalışmaları sırasında tespit dışı bırakılan yerlerden olup 10.01.2011 tarihinde idari yoldan Hazine adına ham toprak niteliği ile ve 758 parsel numarası verilmek suretiyle tapuya kaydedildiği belirlenmiştir.

Davanın açıldığı tarihte henüz tapuda kayıtlı bulunmayan ve TMK'nın 713/1. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gereken tescil davası, Hazine adına tapu kaydının oluşması ile kendiliğinden tapu iptali ve tescili davasına dönüşmüş bulunmaktadır.

Şu halde; davanın, niteliği gereği tapu kayıt maliki olan Hazineye matuf yürütülmesi gerektiği gibi, davalılar Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ve Yenişehir Belediye Başkanlığı yönünden husumet ehliyetinin de ortadan kalktığı şüphesizdir.

Öte yandan 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 36/A maddesi ise kadastro işlemi ile oluşan tespit ve kayıtların iptali için Devlet veya diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından kayıt lehtarına karşı kadastro mahkemeleri ile genel mahkemelerde açılan davalarda uygulanacağından, eldeki davada sözü edilen yasal hükmün yürürlük bulamayacağı da kuşkusuzdur.

4. Hal böyle olunca; Mahkemece davalılar Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ve Yenişehir Belediye Başkanlığı aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi, öte yandan, uyuşmazlığın tapu iptali ve tescili davasına dönüşmüş olması nedeniyle kayıt maliki olan davalı Hazinenin yasal hasım sıfatı ortadan kalktığı gözetilerek yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin bu husus dikkate alınarak takdir edilmesi, tüm bunlar dışında Kadastro Kanunu'nun 36/A maddesinin ise eldeki davada yürürlük bulamayacağı gözetilerek karar verilmesi gerekirken hükmün fer'ilerine ilişkin isabetsiz gerekçelerle yazılı şekilde hüküm kurulması yanılgılı olduğundan davacı vekili ile davalı ... vekilinin bu yönlere değinen temyiz itirazları yerinde görülerek kararın bozulmasına hükmedilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekili ile davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının değinilen yönlerden kabulü ile Mahkeme kararının 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA,

Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

Alınan peşin harçların istek halinde temyiz eden davacı ve davalı ... Başkanlığına iadesine,

Davalı Hazine Harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,