Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/3211 K.2012/9285

Dava, eksik işçiliğe dayalı olarak tahakkuk ettirilen prim ve ferilerinin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79. maddesinin 12 ve 13. fıkralarıdır. Anılan maddenin 12 fıkrasında, "Bu Kanunun 83 üncü maddesinde belirtilen kurum ve kuruluşlar tarafından ihale yoluyla yaptırılan her türlü işler, gerçek veya tüzel kişilerce yapılan inşaatlardan dolayı yeterli işçilik bildirmiş olup olmadığı Kurumca araştırılır.

Usul ve esasları yönetmelikle belirlenecek bu araştırma sonucunda yeterli işçiliğin bildirilmemiş olduğunun anlaşılması halinde, bildirilmemiş olan işçilik tutarı üzerinden hesaplanan prim tutarı, gecikme zammı ile birlikte sigorta müfettişince inceleme yapılması istenilmeksizin işveren tarafından ödendiği takdirde, iş yeri hakkında sigorta müfettişine inceleme yaptırılmayabilir." hükmü, 13. fıkrasında "Sigorta müfettişi tarafından, Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgari işçilik tutarı üzerinden Kurumca re'sen tahakkuk ettirilen sigorta primleri bu Kanunun 80 inci maddesi de nazara alınarak işverene tebliğ olunur.

İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma itiraz edebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazın reddi halinde, işveren, kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir." hükmü mevcuttur.

Eldeki dava dosyasına konu olayda; davacı, şirkete ait taşocağı işletmesi, kumocağı işletmesi ve nakliye faaliyeti ile ilgili üç ayrı işyeri tescilinin bulunduğunu, taahhüdünde bulunan "Bartın-Arıt-Aydınlar Yolu civarındaki yolların üst yapı onarımlarının ve sathi kaplamaların yapılması ile Filyos ll-Filyos Çaycuma Köprüleri Şut Onarımı ve Tahkimat İnşaatı" işyerinde daimi işyeri sigortalı işçilerini çalıştırdığını, bunun karşılığında fatura kestiğini, buna engel bir durumun olmadığını, asgari işçilik oranından fazla işçilik bildiriminde bulunmalarına karşın, Kurumca,

eksik işçilik bildirildiğinden bahisle 2004/5,6,7,8,9,10 aylara ilişkin olarak resen prim ve gecikme zammı tahakkuk ettirildiğini belirterek, resen tahakkuk ettirilen prim ve buna bağlı gecikme zammının iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Kurum ise, davacı işverenin kayıt incelemelerinin yapıldığını, işverenin asgari işçilik oranına bir itirazının bulunmadığını, aynı tarihlerde dört ayrı ihaleli işin 2004 yılında davacı işveren tarafından tamamlandığını, bu işler için ayrı işyeri açılmadığını, işveren şirkete ait daimi işyerlerinden bildirilen işçilik ödemelerinin bahsi geçen işlerin tamamlanmasında değerlendirildiğini, ayrıca dava dilekçesinde sözü edilen faturanın da değerlendirildiğini, 2004 yılı itibarıyla devamlı işyeri dosyalarından değerlendirmeye alınacak işçilik ödemelerinin kalmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Somut olayda, Kurumca, Bartın-Arıt-Aydınlar yolu ve civarındaki yolların üst yapı onarımlarının ve sathi kaplamaların yapılması için gerekli asfalt mıcırının ve temel malzemesinin temini yıkanması, yola nakliyesi ve sathi kaplama yapılması işi için %8,67 asgari işçilik oranına göre 46.466,50 TL eksik işçilik bildiriminde bulunulduğu, Filyos (Çaycuma) - Filyos II Köprüleri Şut Onarımı ve Tahkimat Yapılması işi için %6,35 asgari işçilik oranına göre 15.310,99 TL eksik işçilik bildiriminde bulunulduğu belirtilerek,

resen 2004/5-6-7-8-9-10 ayları için 16.263,28 TL prim ve 26.09.2006 tarihine kadar hesap edilen 8.500,00 TL Gecikme zammı olmak üzere toplam 24.763,28 TL'nin tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmesini belirten kurum yazısı 03.10.2006 tarihinde davacı işverene tebliğ edilmiş, davacı 28.10.2006 tarihinde Komisyona itiraz etmiş, Komisyonca 06.11.2006 tarih ve 4 sayılı kararla itirazın reddine karar verilmiştir.

Ancak bu kararın hangi tarihte davacı işverene tebliğ edildiği, tebellüğ belgesinin dosya içeriğinde bulunmaması nedeniyle belirlenememiştir.

506 sayılı Yasanın 79/13 maddesindeki bir aylık süre, hak düşürücü süre niteliğinde olup, komisyon kararının tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde dava açılmaması halinde, Kurumun işleminin kesinleştiğinin kabulü gerekir.

O halde mahkemece yapılacak iş, Komisyonca verilen itirazın reddine ilişkin kararın tebliğ tarihinin araştırılarak, bir aylık hak düşürücü süre içinde davanın açılıp açılmadığının denetlenmesi, bir aylık hak düşürücü süre geçtikten sonra dava açılmış ise davanın reddine karar verilmesi, bir aylık hak düşürücü süre içinde açılmış ise bu takdirde dosya içeriğindeki bilirkişi raporlarının denetime elverişli olmadığı gözetilerek, yeniden konusunda uzman bilirkişi kurulundan rapor alınması, iptali istenen prim borcunun yukarda belirtilen iki ayrı işten hangisine ait olduğunun (veya her ikisine mi ait olduğunun) belirlenmesi,

asgari işçilik oranları konusunda taraflar arasında uyuşmazlık olup olmadığının taraflardan sorulması, uyuşmazlık olması halinde yapılan işin niteliği itibarıyla işin yapıldığı tarihte yürürlükte olan genelgeye göre asgari işçiliğin belirlenmesi, genelgede yapılan işin tam karşılığının bulunmaması halinde Kurum bünyesinde oluşturulan Komisyonca belirlenen asgari işçilik oranının yerinde olup olmadığı hususunun bilimsel verilerle irdelenmesi, asgari işçilik oranı belirlendikten sonra,

ya da taraflar arasında asgari işçilik oranları konusunda bir uyuşmazlık bulunmadığının anlaşılması halinde, dava dilekçesinde belirtilen ve dosyaya sunulan faturanın aynı tarihlerde yürütülen dört ihaleli iş gözetilerek eksik işçilik bildiriminin sözkonusu olup olmadığı hususunun belirlenmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.