Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/3465 K.2012/7329

Davacı, yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptali ile aylığın geçerliliğini, haksız yere istenen 47.854,00 TL’dan dolayı borçlu olmadığının tespitini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

24.04.2000 günlü tahsis başvurusu üzerine, 22.03.1985-22.09.1999 tarihleri arası zorunlu, 06.10.1999-21.04.2010 tarihleri arası isteğe bağlı 1479 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılık süresi gözetilerek 01.05.2000 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanan davacının, sigortalılığına esas ....kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu kaydın usulsüzlüğünden bahisle bir kısım sigortalılığı geçersiz sayılmış. buna dayalı olarak da, yaşlılık aylığı iptal edilerek 01.05.2000-2008/3.ay arası dönem için 47.854,00 TL yersiz aylık borcu çıkarılmıştır.

Mahkemece, sigortalılığa esas Oda kaydının usulsüz olması ve bağımsız çalışmanın da ispat edilemediğinden hareketle davanın reddine karar verilmiş ise de ; hüküm, eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

... sigortalılığı için asıl olan, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmaktır...Anayasamızda düzenlenmiş olup, bu hak ve yükümlülüklerden kaçınılamaz ve vazgeçilemez olması bu nedenle de iş bu tür davaların kamusal niteliği gözetilerek gerçeğin ortaya çıkartılması bakımından kanıtlar resen ve özenle toplanması gerekir.

O halde yapılması gereken iş; davacıya ait kurum nezdindeki şahsi sicil dosyasının okunaklı bir sureti eksiksiz şekilde celbedilmeli. Oda kaydının geçersiz sayılmasıyla uyuşmazlığa konu olan sigortalılık süreleri açıkça belirlenmeli.

04.03.2000 tarihli Teftiş Başkanlığı yazısında,davacının da aralarında bulunduğu Liste 4’de adı bulunanlar hakkında ...suç duyurusunda bulunulması kararlaştırıldığından, bu yönde açılmış bir ceza tahkikatı veya ceza dosyasının varlığı ve sonucu araştırılmalı; anılan ceza tahkikatı veya ceza dosyasındaki usulsüz kayda dair tüm deliller (davacının beyanları,ekspertiz raporları, kriminal incelemeler,bilirkişi tespitleri v.s) getirtilerek incelenmeli; usulsüz kayda dair ilgili üye kayıt defterleri, karar defterleri getirtilerek tetkik edilmeli;

dinlenen tanık beyanlarında,davacının iplik ticareti yaptığı ve ... bodrum katta bu amaçla bir deposu bulunduğunun beyan edilmesi karşısında, bu yöndeki işyeri veya işyerlerinin varlığı usulünce (bu anlamda vergi-sicil kayıtları, işyerine ait kira sözleşmeleri,elektrik-su-telefon abonman kayıtları v.s) araştırılmalı ve davacının, 1479 sayılı Yasanın 24. maddesi çerçevesinde geçerli bir sigortalığın bulunup bulunmadığı usulünce araştırılıp, varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.