Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/17597 K.2019/2109

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ve ... Tekstil Konfeksiyon San. ve Tic. Ltd. Şti. avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, dava ile 28.01.2002-01.04.2003 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, "davacının 28.01.2002-31.03.2002 tarihleri arası 89 gün, 01.04.2002-30.06.2002 tarihleri arası 90 gün, 01.07.2002-30.09.2002 tarihleri arası 90 gün ve davalı ... Tekstil Konf. Tic. Ltd. Şti. işyerinde 01.10.2002 tarihinden 30.03.2003 tarihleri arasında 180 gün çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.Mahkeme kararı, 01.10.2002-30.03.2003 dönemi yönünden yerinde ise de 28.01.2002-01.10.2002 dönemi yönünden eksik araştırma ve inceleme nedeniyle isabetsizdir;

Davanın yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

Somut olayda, davacının hizmet tespiti talebi 28.01.2002-01.04.2003 dönemine ilişkin olup, çalışıldığı iddia edilen davalı şirket işyerinin 27.09.2002 tarihinde kanun kapsamına alındığı, fason konfeksiyon işi yapan bu işyeri adresinde daha önce, 27.01.1998-30.09.2008 tarihleri arasında şirket müdürü ve ortağı olan ... adına kanun kapsamında olan işyerinin bulunduğu anlaşılmakla, mahkeme kabulünün şirketin faal olduğu 01.10.2002-30.03.2003 dönemi yönünden yerinde ise de bu dönemden öncesi 28.01.2002-01.10.2002 tarihleri arasındaki hizmetin tespiti için;

... işyerine ait dönem bordroları getirilmeli, bu döneme ilişkin resen tespit edilecek bordro tanıkları ve aynı çevrede iş yapan işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı kimseler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, tanık anlatımları arasında çelişki doğduğu takdirde bunlar giderilmeli, Kurum müfettişlerince ... işyerinde inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, Belediyeden bu işyerinin davalı şirket öncesi açık olduğu dönemler sorulmalı, davacı tarafından ...

Tekstil Konfeksiyon San. ve Tic.Ltd.Şti. aleyhine açılan alacak davasına ilişkin Bakırköy 12. İş Mahkemesinin 2007/747 Esas sayılı dosyası celbedilmeli, çalışmanın varlığının kesin ve inandırıcı delillerle ortaya konulması sağlanmalı, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yapılarak, elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ve ... Tekstil Konfeksiyon San. ve Tic. Ltd. Şti. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.