Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2017/3028 K.2018/2163

Dava, davacının, asıl işveren sıfatı ile işyeri tesciline yönelik Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, ilâmında belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 87 ve 5510 sayılı Kanunun 12. maddesidir.

506 sayılı Kanunun 87. maddesine göre, “Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun iş verene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl iş veren de sorumludur.” 5510 sayılı Kanunun 12. maddesinin son fıkrasına göre ise, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir.

Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur.” Bu yasal düzenlemeler çerçevesinde, davacının asıl işveren sıfatına sahip olup olmadığın belirlenmesi için, öncelikle, davacı ile davacı dışı ... Madencilik Ltd.

Şti. arasındaki hukuki ilişkinin açıklanması gerektiği ve bu ilişkinin niteliğinin belirlenmesi ve tespti için araştırılması gereken hususlar belirlenmek suretiyle mahkemenin 2011/1151 Esas 2014/114 Karar sayılı kararı dairemizin 2014/11151 Esas 2015/4153 Karar sayılı ve 09.03.2014 tarihli kararı ile bozulmuş ve anılan bozma ilamına uyularak yapılan yargılama da ise bozma ilamının gerekleri yerine getirilmeden karar verilmiştir.

Mahkemece; davalı kurumun davacının alt işvereni olarak tescilini yaptığı ... Madencilik İnş. Haf. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti'den gelen yazı cevaplarına istinaden hüküm tesis edilmiş bozma ilamının gerekleri yerine getirilmeden tesisi edilen bu hüküm eksik araştırmaya dayalı olduğundan bozulmalıdır.

Sözleşmede belirtilen hükümlerin yaşama geçirilme biçimi, asıl işverenin işyerinde sözleşmenin ifasını denetleme amacı ile çalıştırdığı işçiler haricinde işçi çalıştırıp çalıştırmadığı kurumdan sorularak,davacının maden ruhsatına konu sahayı bir bütün olarak mı, belli bölümlere ayırarak mı rödovans sözleşmesi yolu ile devrettiği, maden ruhsatına konu saha içerisinde davacının maden arama, işletme ve benzeri faaliyetlerinin bulunup bulunmadığı ve üretim araçlarının kim tarafından ne şekilde sağlandığı konuları da kolluk vasıtası ile yapılacak araştırmaya göre,

mahkemece gerekli görülmesi halinde mahallinde keşif yapılmak suretiyle araştırılarak, 506 sayılı Kanunun 87. ve 5510 sayılı Kanunun 12. maddelerinde belirtilen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği irdelenerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece bu madde ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.