Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2017/3171 K.2019/6923

Dava, sigortalılık başlangıç tarihinin 04.06.1987 olduğunun tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı, sigortalılık başlangıç tarihinin 04.06.1987 olduğunun tespitini istemiştir.

II-CEVAP

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece. davanın kabulü ile davacının ... adına kayıtlı 43661 sicil sayı ile tescilli artezyen kuyu açma iş yerinde 01.06.1987 tarihinde 1 gün süre ile asgari ücret karşılığı çalışmış olduğunun tespitine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı Kurum vekili tarafından, davacının iddialarını yazılı deliller ile ispatlaması gerektiğini, Kurum kayıtlarının resmi ve yazılı belge niteliğinde olduğunu, eksik araştırma yapıldığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini ve davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 18.01.2017 tarihli, 2013/804 Esas, 2017/16 Karar numaralı hükmüne yönelik davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Kurum vekili tarafından, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu öne sürülerek anılan kararın kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Sigorta başlangıcının tespiti istemine yönelik olarak yapılan incelemede;

1-506 sayılı Kanunun 108. maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Dosya kapsamında yer alan kuruma intikal tarihi 03.12.1987 olan işe giriş bildirgesi üzerindeki iş yeri " ... Aretezyen Kuyu Açma işi" olup, iş yeri sicil numarası da ... olarak belirtilmesine karşın; gelen Kurum cevaplarında, ... ünvanlı havaalanı işletmesi ünvanlı iş yerinin ... sicil numarası ile işlem gördüğü bildirilmiştir. Mahkemece iş bu çelişki giderilmeden karar verildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece ... sicil numaralı iş yeri dosyası ve bilgileri doğrultusunda yapılacak araştırma doğrultusunda, dosya kapsamındaki çelişki giderilmeli ve elde edilecek tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra mevcut talep yönünden karar verilmelidir.

2-6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

Somut olayda, dosya kapsamında yer alan ve kuruma intikal tarihi 03.12.1987 olan işe giriş bildirgesinde işe giriş tarihinin 01.06.1987 olması ve Mahkemenin de kabul kararında sigorta başlangıcının 01.06.1987 olarak belirtilmesi karşısında; davacının dava dilekçesindeki talebinin ise 04.06.1987 olması da gözetilerek, davacının talebi açıklattırıldıktan sonra yukarıda yapılan açıklamalar ışığında yapılacak değerlendirme sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.