Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2017/4236 K.2017/7004

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı,... Otobüs İşletmesi-... işyerinde Mayıs 1998-Ocak 2010 tarihleri arasında otobüs şoförü olarak çalıştığının tespitini istemiştir. Mahkemece, talebin kısmen kabulü ile 01.01.1999-03.05.2003 arasında...'e ait 101310367 sicil nolu iş yerinde 1573 gün, 01.11.2005-22.02.2006 tarihleri arasında ...'e ait 101909174 sicil nolu işyerinde 112 gün asgari ücretle çalıştığının tespitine karar vermiştir.

Bir sübjektif hak kendisinden istenebilecek olan kişi o hakka uymakla yükümlü olan kimsedir ve bu da pasif husumet (davalı sıfatı) olarak adlandırılmaktadır. Sübjektif hakkın sahibi olan kimse ile o hakka uymakla yükümlü bulunan kişinin kimler olduğunun saptanması, bir başka anlatımla davada davacı ve davalı sıfatlarının kimlere ait olduğu hususu, dava konusu (sübjektif) hakkın özüne ilişkin maddi hukuk sorunudur.

Dava açan veya aleyhine dava açılan kişiler o davada davacı veya davalı olarak taraf sıfatına sahip değillerse, mahkemece dava konusu hakkın esası (var olup olmadığı) hakkında inceleme yapılmadan dava sıfat yokluğundan reddedilir ve bu karar davanın dinlenemeyeceğine ilişkin değil esasına yönelik bir karar niteliğindedir.

Davacı veya davalıdan birinin taraf sıfatına sahip olmaması durumunda verilecek olan red kararı o davadaki taraflar arasında maddi anlamda kesin hüküm oluştursa da, dava konusu hak ve taraf sıfatına sahip olan kişiler bakımından kesin hükümden söz edilemeyecektir.

Dava konusu hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olan taraf sıfatı (husumet) ve sıfat yokluğu, davada tarafolarak görünen kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itiraz niteliğindedir ve yargılamanın her aşamasında, isteme gerek kalmaksızın mahkemece kendiliğinden gözetilmesi zorunludur.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde, dava,... Otobüs İşletmesi...'e karşı açılmış,... yargılama sırasında 18.05.2010 tarihinde ölmüş geriye mirasçıları ..., ... ve ... mirasçılara dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilerek davaya dahilleri sağlanmamıştır. Davalı sıfatı ile ... hakkında açılmış bir dava ve talep bulunmadığı halde, işveren sıfatı ile ... aleyhine hüküm kurulmuştur. Mahkemece pasif husumet ehliyeti ve taraflara davanın yöneltilmesi ilkeleri göz ardı edilmiştir. Mahkemece, taraf teşkili sağlanarak, yapılacak araştırma, inceleme ve değerlendirme sonucuna göre infazda tereddüt yaratmayacak şekilde karar verilmelidir. Pasif husumetin hatalı değerlendirilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı ve davalı Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm sair yönleri incelenmeksizin bozulmalıdır.