Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/1165 K.2022/159

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi No : 2018/1877-2020/1165 İlk Derece Mahkemesi : ... 5. İş Mahkemesi No : 2017/332-2018/319

Dava, iş kazasından sigortalının sürekli iş nedeniyle maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekilinin istinafa başvurması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince verilen kararın davacı vekili tarafından süresi içerisinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I- İSTEM

Davacılar vekili, müvekkilinin 03.07.2011 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğradığını beyanla, belirsiz alacak davası niteliğinde 1.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II- CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 17/04/2011-13/11/2012 tarihleri arasında çalıştığını, 03/07/2011 tarihinde hız limitlerinin üstüne çıkarak kaza yaptığını, davacının bu kusurlu hareketi nedeniyle davalının zarar gördüğünü, Karayolları Genel Müdürlüğü'ne gerçekleşen zarar bedelini ödediğini, aracın tahribi sonucu 50.000,00 TL'lik hasar gördüğünü, değer kaybından mahrum kaldığını, davalının kaza sonrası olay yerine intikal ettiklerini, davacı ve ailesine geçmiş olsun dileklerinde bulunup maddi ve manevi destek verdiklerini, davalının kendi bünyesinde istihdam edemeyeceği bir işçiyi çalıştırmak istemediğini,

davacının sözleşmesini 1 yıl 3 ay sonra feshettiğini, mahkeme aksi kanaatte ise tazminattan sosyal güvenlik ödemelerinin indirilmesini bildirip davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III- MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince.

"Sürücü ... idaresindeki ... plakalı çekici ve... plakalı yarı römorktan oluşan araç katarı ile Devlet yolunda seyri sırasında Tehlikeli viraj yön levhalarına (T 33-a ve T 33b) ve azami hız sınırlaması (70 km/saat) TT29) levhalarına uygun olarak virajlı olan bu yol kesiminde hızını ayarlamadığından aracını devirmiş ve araç yolda sürüklenip durması şeklinde kazanın meydana gelmiş olduğu, aracın hızının 81Km/saat olduğu, Karayolları Trafik Kanunu 47.c maddesi ve 52 b maddesi hükümlerine aykırı davranışı nedeniyle bu kazanın oluşumunda etken olmuş asli ve tam ( %100 oranında ) kusurlu olduğu,

davalı işverenin herhangi bir kusurunun bulunmadığı gibi objektif sorumluluk hallerininde olayda gerçekleşmediği bu suretle dava konusu kazanın, davacının tam kusuru nedeniyle meydana geldiği ve davalı işverenin sorumluluğunun bulunmadığı kanaatinin varıldığından, davanın reddine karar vermek gerekmiştir'' şeklindeki gerekçeyle "davanın reddine" karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince “-Dosya kapsamı, delil durumu itibariyle, ... 5. İş Mahkemesinin 04/06/2018 tarih, 2017/332 Esas - 2018/319 Karar sayılı kararında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” şeklinde karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle: 6331 Sayılı Kanun kapsamında olayın iş kazası olduğunu, İş Sağlığı ve güvenliğine İlişkin Tehlike Sınıfları Tebliğinin 1/b-85 maddesi uyarınca tehlikeli iş sınıfında sayılan uzun yol şoförü olarak çalışan müvekkiline çalışma saatleri ve süresi belirlenirken işçi sağlığının tehlikeye atıldığını fazla çalışma yaptırıldığı,

müvekkilinin dinlendirilmediğini, müvekkilinin muavin şoför olmaksızın yoğun bir çalışma temposuna sokulduğunu, davaya konu sefer için geceden tek başına yola çıkarıldığını, işçinin gözetilmesi borcunun yerine getirilmediğini, olayın sıradan bir trafik kazası olarak değerlendirildiğini, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında bir değerlendirme yapılmadığı gibi emsal daire kararları çerçevesinde rapor alınmadığını, kusur raporuna itirazlarının karşılanmadığını, davacının iş kazasından öncesine ilişkin çalışmalarını gösterir takograf kayıtlarının ibrazının istenmediğini,

Kaza Tespit Tutanağına göre olayın gerçekleşme şekli kabul edilmiş ise de müvekkilinin ağır yaralı olması nedeniyle bu tutanakta imzasının bulunmadığını, kaza tespit tutanağı raporunda müvekkilinin hafif kusurlu olduğu tespit edilmesine karşın ağır kusurun muvekkiline verildiğini, öte yandan Karayolları Trafik Kanunu 85. Maddesi gereğince davalının araç işleten olarak olarak kusursuz sorumlu olması gerektiğinin de dikkate alınmadığını, davacının elem ve acısının hafifletilmesi açısından maddi tazminata hükmedilmesi yönlerinden kararın bozulmasını talep etmiştir

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti hem maddi hem de manevi tazminat miktarını doğrudan etkilemesi bakımından önem taşımaktadır. Zira maddi tazminat davalarında sigortalının veya hak sahiplerinin kazanç kaybının hesaplanmasında davacı veya hak sahibinin kendi kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi yine manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır.

İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işveren, işyerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu olay tarihinde yürürlükte bulunan İş Kanununun 77.maddesinin açık buyruğudur.

Yine Uluslararası Çalışma Örgütü tarafından 1979 yılında benimsenen ve Ülkemizce de onaylanan Karayolu Taşımacılığında Çalışma Saatleri ve Dinlenme Sürelerine İlişkin 153 Sayılı İLO Sözleşmesi'nin 5. ve 6. maddelerinde karayolu taşımacılığında sürücü olarak çalışanların azami çalışma saatleri belirlenmiş, anılan maddelerde hiçbir sürücünün mola vermeksizin ve devamlı olarak dört saatten fazla araç kullanmasına izin verilemeyeceği, her ülkenin yetkili makam ya da kuruluşunun, özel ulusal koşulları dikkate alarak,

sözü geçen dört saatlik süreyi bir saatten fazla olmamak üzere artırabileceği, fazla mesai dâhil, azami toplam araç kullanma süresinin günde dokuz, haftada kırk sekiz saati aşamayacağı düzenlenmiştir. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 98. maddesinin B bendi gereğince yük ve yolcu taşıması yapan araç işletenleri ile bu araçları sürenlerden. Araç işletenlerinin:

1) Otobüs, kamyon ve çekici araçlarında takoğraf cihazı bulundurmaları ve bunların işler durumda olmalarını sağlamaları,

2) Araçlarına ait takoğraf kayıtlarını, kayıt tarihinden itibaren 1 ay süreyle araçlarda, 5 yıl süreyle de işyerlerinde, işyeri yoksa araçlarında muhafaza etmeleri veya ettirmeleri,

3) Trafiğe çıkardıkları taşıtların cins ve plakalarını, şoförlerin kimler olduğunu, işe çıkış yer, gün ve saati ile gidilecek yeri kaydettikleri bir defter veya liste düzenleyerek kayıtlarını tutmaları,

4) Yük ve yolcu nakliyatı yapan kuruluş yetkililerinin şoförlerin çalışma sürelerini ve bu süre içerisindeki kural dışı hareketlerini izlemeleri ve kuralları ihlal etmeyi itiyat haline getiren şoförleri eğitmeleri ve bu konuda önleyici tedbirler almaları,

5) Şehirlerarası yük ve yolcu nakliyatı yapan araçlarda, bu Yönetmeliğin öngörmüş olduğu çalışma ve dinlenme sürelerini göz önünde bulundurmak suretiyle, şoförlerin gideceği yer ve güzergahları dikkate almaları ve buna göre uğrayacağı, il, ilçe veya durak yerlerinde yedek şoförleri hazır bulundurmaları, zorunludur.

Somut olayda, davacı sigortalının davalı şirkette şoför olarak çalışmaktayken 03.07.2011 tarihinde dava harici Adnan Yılmaz adına kayıtlı ... plakalı çekiciye bağlı davalı şirket adına kayıtlı... plakalı talaş yükü bulunduğu iddia edilen yarı römork ile ... - Yalova yolunda seyri sırasında karayolunun Esadiye kavşağı olarak tanımlanan kısmına geldiğinde, virajlı yolda aracı sol orta bariyer kısmına çarpıp, kendi şeridi üzerine devirmesi neticesinde davaya konu iş kazasının gerçekleştiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında tek iş güvenliği uzmanı makine mühendisinden alınan 24.04.2018 tarihli raporda davacının hız sınırı levhalarına göre 70km/saat ile sınırlandırılmış olan ve aynı zamanda viraj uyarı levhaları da bulunan yolda dosya muhteviyatına işaretle olay anında 81 km/saat ile seyrettiği kabul edilerek, Karayolları Trafik Kanunun 47/c maddesi gereğince “trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara uymadığı” belirtilerek davacının %100 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiş ise de;

rapordaki tespitlerin Cumhuriyet Savcılığı Soruşturma dosyası ve takograf kaydının fiziken incelenmesi suretiyle tespit edilmediği, varsayım suretiyle kabul edilen tespitler olduğu, böylelikle alınan raporun hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığı açıkça belli olmaktadır.

O halde mahkemece yapılacak iş, davaya konu iş kazası ile ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı dosyası ile araca ilişkin okunaklı takograf kayıtları aslı veya mümkün olmaması halinde ise okunaklı örnekleri dosyaya celp edilmek suretiyle bu kayıtlar üzerinden davacının olay anındaki hızının tespiti ile bu hızın iddia edildiği şekilde olayın gerçekleştiği yer için geçerli hız limitlerinin üzerinde olup olmadığının tespitinin sağlanması, öte yandan iş kazasının gerçekleştiği olay anına gelinceye kadarki süreçte davacı sigortalının çalışma, araç kullanma ve dinlenme sürelerine uygun olarak çalıştırılıp çalıştırılmadığı,

böylelikle olay anında davacı işçinin yorgun olup olmadığı hususunda da taraflarca gösterilen delillerin de toplanarak dosya kapsamına dahil edilmesi, delillerin toplanması hususunda ise sigortalı tarafından açılan tazminat davasının özü itibariyle taraflarca getirilme ilkesine tabi davalardan olup re’sen araştırma ilkesinin olmadığı hususunun da göz önünde bulundurulması bu şekilde toplanacak delillerle birlikte dosyanın trafik – iş güvenliği alanında uzman A Sınıf İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı 3 kişilik heyete tevdii edilerek tarafların somut verilere dayalı iş güvenliği açısından alması gereken önlemlerin neler olduğu hangi önlemlerin

alınıp; hangi önlemlerin alınmadığı, trafik iş kazası olayının gerçekleşmesinde taraf kusurlarının belirlenmesi sağlanıp, çelişki oluşması halinde çelişkilerin de giderilmesi suretiyle davanın esasına yönelik inceleme yürütülüp karar verilmesi gerekirken yetersiz inceleme ve araştırma ile yazı şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davacı vekilinin bu yönü amaçlayan temyiz itirazları kabul edilip, bu aşamada temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin ... Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.