Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10108 K.2023/3541

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne kısme reddine karar verilmiştir.

Karar tüm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçelerinde özetle; davacının 2003 Temmuz ayından itibaren sürekli ve kesintisiz çalışmasına rağmen kuruma bildirilmeyen eksik hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ve fer'i müdahil Kurum davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Kararın davacı tarafından temyizi üzerine dairece.

"Mahkemece yapılacak iş, davacıdan hangi işyerlerine hizmet verdiği sorulmalı, bu işyerine müzekkere yazılarak davalı şirketle yapılan sözleşmeler ve çalışanlarla ilgili liste istenmeli, tanık beyanlarında geçen bankalar ve kargo şirketinden davacı ile ilgili bilgi ve belgelerle bu işyerleri ile davalı şirket arasında yapılmış sözleşmeler istenmeli ve bu işyerlerinden tespit edilecek tanıklar dinlenmeli, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları,

puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılardan dinlenenler dışındakiler tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli,

işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı,

toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir" gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen, yukarıda tarih ve sayısı yazılı davada; Davanın Kısmen Kabulüne, davacının davalıya ait 1012509 sicil sayılı iş yerinde 01.01.2004-30.06.2013 tarihleri arasında kuruma bildirilen süreler dışında 3294 gün daha çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, dinlenen tanık beyanlarına göre davanın tam kabulüne karar verilmesi gerektiği, davalı işveren vekili, davacının tüm çalışmalarının kuruma bildirildiği, tüm çalışanların bildiriminin yapılıp davacının yapılmamasının mümkün olmadığı, tanık delilinden başka somut hiçbir delil bulunmayıp, davacı lehine beyan veren tanıkların da yönlendirmeye beyanda bulundukları, davalı Kurum vekili, hak düşürücü sürenin geçtiği, eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin bulunup bulunmadığı noktasındadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 inci maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

2. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Mahkemece her ne kadar bozmaya uyulmuşsa da bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

4. Yapılan işin niteliği gereği, davalı şirketten hizmet alan kurumlar bulunduğu ve çalışmaların bu kurumlarda geçtiği anlaşıldığından, hizmet alan kurumlarla yapılan sözleşmeler ve süreleri belirlenmesi bakımından tüm sözleşmeler eksiksiz temin edilmelidir.

Sözleşmelere göre hizmet verilen dönemler belirlendikten sonratanık beyanları buna göre denetlenmeli, çalışma şekli, şirketten görevlendirme şekli de sorularak belirlenmeli, ayrı ayrı hizmet verilen her dönem için bordrolar, puantaj kayıtları celbedilerek çalışma dönemleri denetlenmeli, kurumdan 2003 - 2013 arasındaki davalı şirkete ait tüm bordrolar ve davalı şirketin sigorta sicil dosyası celbedilmeli, tüm işçilerin işe giriş-çıkış puantaj kayıtları, ücret bordroları getirtilmeli, diğer çalışanların kuruma hangi sebeplerle eksik gün bildirimlerinin olduğu belirlenmeli,

kurumca işveren veya hizmetin geçtiği yerlerde davacının çalıştığını iddia ettiği dönemlerde herhangi bir denetim yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,