Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/12593 K.2023/1375

... ... ...

I. DAVA

Davacı, 20.04.1996-20.10.2010 tarihleri arasında ... Apartmanında aralıksız olarak kapıcılık yaptığını ileri sürerek, 20.04.1996-20.10.2010 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

Davalılardan ..., cevap dilekçesinde özetle; ... Apartmanı 9 nolu dairenin sahibi olduğunu, daireyi 2004 yılında satın aldığını, 2004 yılından itibaren sorumlu olduğunu, davacının kapıcılık yapmadığını, apartmanda pek görmediğini, davacının başka işlerde çalıştığını, 2005 yılı 8.ayında ... Apartmanına geldiğini, davacının bu tarihten 2007 yılına kadar kaloriferi yakan kişi olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalılardan ... Apartmanı adına beyanda bulunduğunu ileri süren ..., duruşmada alınan beyanında, davacının aynı zamanda başka apartmanlarda çalıştığını, yazın tamamen kendi işlerini yaptığını savunmuştur. Davalı ...vekili davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Malatya 2.İş Mahkemesinin 13.02.2014 tarihli ve 2013/128-2014/74 sayılı kararı ile "Davanın kısmen kabulüne, 1-a) Davacının, davalı işyerinde kuruma bildirilen süreler dışında 22.09.1998 - 20.10.2010 tarihleri arasında takvim yıllarının Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında ayda 16 Gün, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında ayda 10 gün üzerinden olmak üzere toplam 1490 gün daha prime esas alt kazanç ile çalıştığının tespitine, B) Fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

1.Malatya 2.İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ..., ..., SGK Başkanlığı vekili ile ... Apartman yönetim kurulu başkanı olduğunu ileri süren ...vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, "eksik gider avansının tamamlatılması hususunda bir hafta kesin süreli muhtıranın davacı vekiline tebliğ olmasına rağmen kesin süre içerisinde eksiklik tamamlanmadığı" gerekçesiyle Mahkemesince, 30.11.2018 tarihli ek kararla, "kararın davacı tarafından temyiz edilmemiş sayılmasına" hükmedilmiş, 30.11.2018 tarihli ek karar davacı vekili tarafından temyiz edilmemiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılardan ..., davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, 2000 yılında daireyi satın aldığını, malik olmadığı dönemden sorumlu olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... yönetim kurulu başkanı olduğunu ileri süren ... vekili; davacının yılda ortalama 6 ayı geçmemek üzere kalorifer yakıcı ustası olarak çalıştığını, 16.02.2004 tarihinden önceki ve işten çıkış tarihi olan 20.04.2007 tarihinden sonraki dönemi kapsayacak şekilde hizmet tespitine karar verilmesinin yerinde olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... Başkanlığı vekili; davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalılardan ... vekili, davalının ... apartmanında 2006-2008 yılları arasında yaşadığını, davanın 08.12.2010 tarihinde açıldığını, müvekkiline usulüne uygun herhangi bir tebligat yapılmadan davaya devam edilmesinin adil yargılanma ilkesini ihlal ettiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme

Somut dosyada. 20.04.1996-20.10.2010 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep eden davacının1008916 sicil numaralı ... Apartmanı işyerinden 16.02.2004-30.04.2005, 15.11.2005- 01.04.2006, 28.11.2006-20.04-2007 tarihleri arasında bildirimleri bulunduğu, ... sicil numaralı işyerinin 16.04.2004 tarihinde yasa kapsamına alındığı, 30.04.2007 tarihinde yasa kapsamından çıkarıldığı, Dairemizin 27.06.2022 tarihli geri çevirme ilamı ile, ...

Apartmanı karar defterleri getirtilerek ...’nun 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre davalı ... yönetimini temsilen yönetici bulunup bulunmadığı araştırılmak suretiyle ilgili apartmanı davada temsil yetkisi olup olmadığı belirlenmesine karar verilmesi üzerine, Malatya 2.Noterliğinin 08.07.2005 tarih 166676 yevmiye numaralı karar defteri dosyaya sunulduğu anlaşılmaktadır.

Davacının çalıştığını iddia ettiği işyeri apartman olup, davalı ... oluşmadığı kabul edilerek kat malikleri davalı olarak gösterilmişse de, taraf teşkilinin doğru olarak sağlanıp sağlanmadığı belirlenmeden ve tapu kayıtlı getirtilmeden hüküm kurulması hatalıdır.

Yapılacak iş; davalı apartmanda yönetim kurulu oluşturulmadığı anlaşıldığından, öncelikle apartmanın tapu kayıtlarını getirtmek ve ihtilaflı dönemdeki kat maliklerini tespit ederek davacıya kat maliklerini davaya dahil etmesi için ugun önel vermek, taraf teşkili sağlandıktan sonra, davalıların savunmalarını yapmaları, delillerini ibraz etmeleri ile sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

20.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...