Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/13632 K.2022/15606

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde ilamında belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, fer'i müdahil kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1) Eldeki davada, davacı vekili müvekkilinin ... İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. de 17.09.2014 tarihinden 24.09.2014 tarihine kadar geçen süreler içerisinde çalıştığını ancak sigorta başlangıç tarihinin 24.09.2014 tarihi olarak görüldüğünü beyanla 17.09.2014-24.09.2014 tarihleri arasındaki hizmet süresinin tespitini talep etmiş Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş ise de uyulan bozma ilamı sonrasında yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.

2) Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

Bu yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacını davalı ...'ya ait 1011317 sicil numaralı işyerinde 24.09.2014-30.10.2014 tarihleri arasında toplam 27 gün sigorta bildiriminin bulunduğu, Bingöl Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün, iskan konutlarının İl Müdürlüğü tarafından kredi sağlanarak evini yapana yardım metoduyla hak sahiplerine ya da kanuni vekillerine yaptırıldığı, hak sahiplerine konut yapılması için ... şirketine vekalet verildiği ve konutların bu firma tarafından inşaa edildiği,

yapım sürecinde ihale yapılmaması nedeniyle işin ... şirketine verildiğine dair belge bulunmadığını bildirdiği, dava dışı Mehmet Borulay ile davalı ...'nın imzalarının bulunduğu 15.05.2014 tarihinde kuruma (...

Başkanlığı) sunulan dilekçede "Kumgeçit Köyü'ndeki ... metodu (evini yapana yardım) ile yapılan konutların yapımını vekaleten yürütmekteyim, yaptığım işi...'ya devrediyorum" ibarelerinin yer aldığı, ayrıca 24.09.2014 tarihinde geçirildiği iddia edilen iş kazası sonrasında Jandarma'da aynı gün beyanları alınan tanıkların yaklaşık 4 gündür kazalı davacının inşaatta çalıştığının ifade ettikleri anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davalı ... şirketi yetkilisi ile köy muhtarı olduğu anlaşılan davalı ... arasındaki sözleşmenin değerlendirilmediği görülmekle, söz konusu tarihsiz sözleşmenin değerlendirilmesi, kurumdan... adına açılan işyeri dosyasının celbi ile davalı ... adına işyeri bildirimi yapılıp iş kazasının da bu işyerinden bildirilmesi karşısında aralarındaki ilişki tespit edilerek gerçek işverenin kim olduğunun buna göre belirlenmesi gerekmektedir.

Ayrıca 24.09.2014 tarihinde geçirildiği iddia edilen iş kazası sonrasında Jandarma'da aynı gün beyanları alınan tanıkların yaklaşık 4 gündür kazalı davacının inşaatta çalıştığının ifade edilmesi, bozma sonrasında dinlenilen tanık beyanlarında da davacının yaklaşık 1 ay çalıştığının belirtilmesi, davacının da tespitini istediği tarihten sonra davalı ...'ya ait işyerinde 27 gün hizmet bildiriminin bulunması karşısında fazla gün tespitine hükmedilmesi hatalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde,fer'i müdahil kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.