Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/2545 K.2023/2792

...

MAHKEMESİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 51. Hukuk Dairesi

SAYISI

2021/3556 E., 2021/236 K. ... ... ... HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 28. İş Mahkemesi

SAYISI

2015/670 E., 2020/358 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın reddine, davalılar ... İnşaat Ltd. Şti. ve ... A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... İnşaat Ltd. Şti. ve ... A.Ş. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın reddine, davalılar ... İnşaat Ltd. Şti. ve ... A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... İnşaat Ltd. Şti. ve ... A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 14.09.2015 tarihinde kalıp altı destek iskelesi kurulumu yaparken, üzerindeki durduğu kalıbın kayması sonucu dengesini kaybederek düştüğünü, davalıların işveren sıfatıyla müştereken sorumlu olduğunu belirterek 332.227,41 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın davalılardan faizi ile tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... şirketi vekili cevap dilekçesinde, asıl işveren ... A.Ş.'ne ait inşaat işinin taşeronluğunu yaptıklarını, kazalı dahil çalışanlara işe başlarken gerekli eğitimlerin verildiği, davacının kalıp altı destek iskelesinin kurulumu sırasında tedbirsiz ve dikkatsiz bir biçimde basması sonucu düştüğünü, müvekkilinin her türlü tedbiri aldığı ve kusurunun bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, kazanının meydana gelmesine davacının sebebiyet verdiğini, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, işin anahtar teslimi verildiğini, sorumluluğunun bulunmadığını, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde müvekkili şirket ile diğer davalı ... A.Ş. arasında "Kıymetli Madenler ve Taşlar Piyasası Binası" işine ilişkin sözleşme akdedildiği, işin anahtar teslim verilmesi sebebiyle müvekkilin kusurunun bulunmadığını, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kazanın davacının 14.09.2015 tarihinde işyerinde kalıp iskelesi montaj işinde çalışırken sabitlenmemiş dokaya basması sonucu düşerek yaralanması şeklinde meydana geldiği, davalı ...Ş. firması tarafından yapı işinin ruhsat aşaması da dahil olmak üzere tamamının diğer davalı ... Gayrimenkul Yatırımları A.Ş. firmasına devredildiği, dosyada ... ...

A.Ş.'nin söz konusu işte işçi çalıştırdığına, işin yürütüm ve yönetimine dahil olduğuna dair herhangi bir belge veya bilgi bulunmadığı, işveren ve dolayısıyla asıl işveren vasfı bulunmayan ... ... A.Ş.'nin "anahtar teslim iş veren ihale makamı (iş sahibi)" konumunda olduğu, dolayısıyla işçilerin gözetiminden sorumluluğu olmayan ve işveren vasfı bulunmayan ... ...

A.Ş. firmasının olayın meydana gelmesinde kusuru bulunmadığı, davacının maluliyetinin %40 olduğunun belirlendiği, iş güvenliği uzmanı İnşaat Mühendisinden alınan kusur raporunda meydana gelen iş kazasında davalı ... İnşaatın %90 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği, itiraz üzerine iş güvenliği uzmanı inşaat mühendisi 3 kişilik bilirkişi heyetinden alınan bilirkişi raporlarında davalı alt işveren ... İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin % 60, davalı asıl işveren ...

Gayrimenkul Yatırımları A.Ş'nin % 20 oranında kusurlu bulunduğu diğer davalı ...Ş.'nin kusurunun bulunmadığının anlaşıldığı, hesap bilirkişisi raporları ile davacının uğradığı maddi zararın belirlendiği gerekçesi ile davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın reddine, davalılar ... İnşaat Ltd. Şti. ve ... A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulü ile 332.227,41 TL nin 14.09.2015 tarihinden itibaren yürütülecek mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalılar ...

İnşaat ve ... şirketlerinden müşterek ve müteselsil tahsil edilerek davacıya verilmesine, takdiren belirlenen 5.000,00 TL manevi tazminatın 14.09.2015 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiz ile birlikte davalılar ... İnşaat ve ... şirketlerinden müşterek ve müteselsil tahsil edilerek davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İnşaat Ltd..Şti. vekili ile davalı ... Gayrimenkul A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... İnşaat Ltd.Şti vekili, bilirkişi raporlarının eksik, hatalı ve çelişkili olduğunu, kaza tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizin hatalı olduğunu belirterek kararı istinaf etmiştir. Davalı ... Gayrimenkul AŞ vekili, müvekkil şirketin asıl işveren sıfatı bulunmadığını, anahtar teslim iş sahibi olduğundan sorumlu olmadığını, davalı şirketler arasında düzenlenen sözleşme gereği müvekkil şirketin hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını, gerekli olan iş güvenliği eğitiminin davacıya verildiğini, hesaplanan maddi tazminatın fahiş olduğunu belirterek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk derece mahkemesince alanında uzman üçlü kusur bilirkişi heyetinin 22.08.2019 tarihli raporunda; davalı alt işveren ... İnşaat Ltd. Şti. %60, davalı asıl işveren ...

A.Ş.'nin %20 kusurlu, davalı ...Ş.'nin kusurunun bulunmadığı, davacı işçinin ise %20 kusurunun belirlendiği, davalı ...Ş.'nin kusursuz olduğunun tespiti üzerine ilk derece mahkemesince davanın reddinde hata görülmediği, kıymetli madenler ve taşlar piyasası binasının yapım işinin ... A.Ş.'ye verildiği, bu şirketin de taşeron davalı ... İnşaat Ltd. Şti.

İle birlikte yaptıkları, aralarında iş kanunu ilgili maddesi gereğince asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, her iki davalı şirket açısından müştereken ve müteselsilen sorumluluk bulunduğu, hesap bilirkişisi tarafından davacının son maaşının net 2.103,98-TL olduğu kabul edildiği, yapılan iş ve emsal ücret araştırmaları dikkate alındığında belirlenen ücretin makul ücret olduğu, hesap bilirkişisinin dosyadaki bilgi, belge ve tanık anlatımlarına göre hesaplama yaptığı, yapılan hesaplamanın usul ve yasaya aykırılık teşkil etmediği,

davacı vekilinin dava dilekçesinde istenilen maddi ve manevi tazminat miktarına kaza tarihi itibariyle işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faiz talep edildiği ancak Yargıtay uygulaması gereğince maddi ve manevi tazminat taleplerinin yasal faiz uygulaması gerektiğinden hüküm kısmının 2 inci fıkrasındaki faizin yasal faiz olarak düzeltilmesi ve tazminat türü belirtilmediğinden maddi tazminat denilmesi gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesi ile davalıların istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile,

1-Davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın reddine, 2-Davalılar ... İnşaat…Ltd. Şti. ve ...….A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulü ile 332.227,41-TL maddi tazminatın 14.09.2015 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... İnşaat ve ... şirketlerinden müşterek ve müteselsil tahsil edilerek davacıya verilmesine, 3-Takdiren belirlenen 5.000,00-TL manevi tazminatın 14.09.2015 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiz ile birlikte davalılar ... İnşaat ve ... şirketlerinden müşterek ve müteselsil tahsil edilerek davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... AŞ vekili ile davalı ... İnşaat Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... A.Ş. vekili, her ne kadar inşaat sözleşmesinde asıl işveren sıfatına haiz ise de aslında söz konusu inşaat sahasında işveren değil,tamamıyla anahtar teslim iş sahibi olduğundan, sorumlu tutulamayacağını,davacıya gerekli eğitimin verildiğini, davacı lehine hesaplanan tazminatın fahiş olduğunu belirterek temyiz etmiştir.

Davalı ... İnşaat Ltd. Şti. vekili, davacıya iş güvenliği eğitimi verildiğini,kazanın meydana gelmesinde işçinin kusuru bulunduğunu, kusur raporları arasında oranın çelişkili belirlendiğini, davacının asgari ücretle çalıştığını ve bu hususta bir talebi veya beyanı olmadığı halde ücretin asgari ücretin 2.745 katı olarak alınmasının hatalı olduğunu, %40 maluliyet oranının gerçeği yansıtmadığını,davacının kusuruna göre tazminattan indirim yapılmadığını belirterek temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri,6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74 ve 417 nci maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 12, 13, 16 ve 20 nci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4 ncü maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti hem maddi hem de manevi tazminat miktarını doğrudan etkilemesi bakımından önem taşımaktadır. Maddi tazminat davalarında sigortalının kazanç kaybının hesaplanmasında sigortalının kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır.

Bölge Adliye Mahkemesi'nce yapılacak iş, söz konusu kazaya ilişkin SGK tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenmiş denetim raporunu ve rücuan tazminat dava dosyasının mümkünse aslı, değilse eksiksiz, okunaklı ve onaylı bir örneğini celp etmek, rücu dosyasında hükme dayanak kılınan kusurun oran ve aidiyeti dikkate alınarak temyiz incelemesine konu eldeki dava dosyasında alınan kusur raporu ile aralarındaki çelişkiyi gidermek suretiyle kusurun oran ve aidiyetini yeniden belirlemek, ne var ki , davalı ... Gayr.Yat.AŞ 'nin hükme dayanak kılınan kusur raporuna itirazı bulunmadığı dikkate alınarak, davacı lehine oluşan usuli kazanılmış hak durumunu da gözeterek karar vermektir.

2.Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmayan zararın ödetilmesine ilişkin davalarda (tazminat davaları) öncelikle haksız zenginleşmeyi ve mükerrer ödemeyi önlemek için Kurum tarafından sigortalıya bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin tazminattan düşülmesi gerektiği Yargıtay’ın oturmuş ve yerleşmiş görüşlerindendir. Diğer yandan, sigortalıya bağlanacak gelir ve hükmedilecek tazminatın miktarını doğrudan etkilemesi nedeniyle, işçide oluşan meslekte güç kayıp oranının hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeksizin kesin olarak saptanması gerekir.

5510 sayılı Kanun'un 18 nci maddesinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla; iş kazası nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verileceği, 19 ncu maddesinde iş kazası sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık Kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanacağı;

iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği bildirilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 95 inci maddesine göre "Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık kurulu raporlarının usûl ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık hizmeti sunucularının sahip olması gereken kriterleri belirlemeye,

usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeleri düzenleyen sağlık hizmet sunucusuna iade edecek belirlenen bilgileri içerecek şekilde yeniden düzenlenmesini istemeye Kurum yetkilidir.

Usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, vazife malullük derecesini, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin usûlüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı halinde, durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.

Kural olarak Yüksek Sağlık Kurulunca verilen karar Sosyal Güvenlik Kurumunu bağlayıcı nitelikte ise de, diğer ilgililer yönünden bir bağlayıcılığı olmadığından Yüksek Sağlık Kurulu Kararına itiraz edilmesi halinde inceleme Adli Tıp Kurumu aracılığıyla yaptırılmalıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28.06.1976 günlü, 1976/6-4 sayılı Kararı da bu yöndedir.

Adli Tıp 3. İhtisas Kurulundan alınacak rapor ile Yüksek Sağlık Kurulu Kararı arasında sürekli iş göremezlik oranına yönelik görüş ayrılığı bulunduğu takdirde çelişkinin giderilmesi için dosyanın Adli Tıp 2. Üst Kuruluna gönderilerek çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

Bu açıklamalar doğrultusunda somut olayda, Bölge Sağlık Kurulu Kararına istinaden 14.06.2017 tarihi itibariyle %40 artma kaydıyla belirlenen sürekli iş göremezlik oranına yönelik davalı ... İnşaat Ltd.Şti'nin itirazı gözetilip , davacının iş kazasından önceki ve sonraki dönemlere ilişkin olarak temin edilebilen tüm sağlık raporları dosyaya celp edildikten sonra öncelikle Yüksek Sağlık Kurulu’ndan, itiraz halinde Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi’nden ve Kurum’un tespit ettiği oranlarla Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi’nin tespit ettiği oranlar arasında çelişki bulunması ve itiraz edilmesi halinde Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kurulu’ndan rapor alınarak davacının sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi gerekirken açıklanan prosedür işletilmeksizin sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş yukarıda açıklanan prosedür doğrultusunda davacının sürekli iş göremezlik oranını belirleyip kesinleştirmek, ne var ki hükme dayanak kılınan hesap raporunun %20,2 oranı üzerinden hesaplanan kısmına ... Ltd Ştinin itirazı olmadığı gözetmek, yeniden hesap raporu alınmasının gerekmesi halinde davacı tarafın hükmü temyiz etmemiş olması nedeniyle bilinen dönemin başlangıç ve bitiş tarihlerinin değiştirilmemesi gerektiğini, aynen hükme esas hesap raporundaki tarihlere göre hesap yapılması gerektiğini gözetip, diğer yönlerden oluşan usuli kazanılmış hakları dikkate alarak oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma nedenlerine göre tarafların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

...