Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/4351 K.2022/17030

Dava, sahte bildirim olmadığının tespiti, sahte bildirim ve eksik işçilik bildirim bulunduğuna dayalı olarak tahakkuk ettirilen ve yersiz ödenen primlerin ve gecikme zammının yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde ilamında belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Önceki bozma ilamında; "... Dava, kooperatif tarafından yapılan inşaatın 2007/Mayıs ayı sonu itibariyle sona erdiği ve bu tarihten sonra işçi çalıştırılmadığı ve 2007/Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait işçilik bildirimlerinin sahte olduğu ve 2007/Mayıs ayı itibariyle eksik işçilik bildirimi nedeniyle, ek pim tahakkuku yapılması gerektiğine ilişkin olarak, Kurum müfettişi tarafından düzenlenen rapora istinaden, Mayıs ayından sonraki döneme ait bildirimler iptal edilmiş ve bu döneme ilişkin olarak işveren tarafından ödenen primlerin Borçlar Kanununun 65. maddesi uyarınca irad kaydedilerek, ayrıca eksik işçilik bildirimi nedeniyle 2007/Mayıs ayı itibariyle ek prim tahakkuku yapılmıştır.

Dava, nitelikçe yersiz olarak alınan primlerin geri verilmesi istemine de ilişkin olup,yasal dayanağını oluşturan Mülga 506 sayılı Yasanın 84. maddesinde "yanlış ve yersiz olarak alınmış olduğu anlaşılan primlerin, alındıkları tarihlerden itibaren on yıl geçmemiş ise, hisseleri oranında işverenlere ve sigortalılara geri verileceği, işverenlere geri verilecek primler için kurumca faiz ödeneceği ve bu faizin, kuruma yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından iadenin yapıldığı ayın başına kadar geçen süre için hesaplanacağı" belirtilmiştir.

Mahkemece, öncelikle çözümlenmesi gereken husus, davacıya ait inşaat işyerinden 2007 yılı Mayıs ayından sonraki dönemde yapılan bildirimlerin sahte olup olmadığının belirlenmesidir. Kurum müfettişi tarafından düzenlenen raporda. 19.4.2007 tarihli yoklama tutanağına göre, bu tarih itibariyle inşaatın % 92 sinin bitirilmiş olduğunun tespit edildiği belirtiliyorsa da, bu tutanağın dosya içinde bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, tutanak getirilmeli, inşaatın kalan % 8 lik kısmının 11 gün içinde bitirilip bitirilemeyeceği üzerinde durulmalı, mayıs ayından sonra işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı noktasında komşu işveren ve işyeri çalışanları ve kat malikleri tespiti edilerek, mahkemece, re'sen seçilenlerin beyanlarına başvurulmalı, kooperatif yöneticileri ve muhasebeci hakkında Yalova Ağır Ceza mahkemesinde açılan 2011/75 Esas sayılı dava dosyasının akıbeti araştırılarak, dava dosyası incelenmeli, ceza davasında tespit edilen delil ve olgular irdelenmelidir.

Yapılacak araştırma ve inceleme sonucunda; Mayıs ayından sonra işçi çalıştırılmadığı sonucuna varıldığı takdirde, davacının defter ve belgeleri, sunacağı faturalı işçilik ödemelerine ilişkin belgeler de gözetilmek suretiyle, konusunda uzman bilirkişi kurulundan alınacak rapor ile, asgari işçilik oranı belirlenmeli, %25 eksiltme işlemi uygulanmaksızın, yapılacak hesap sonucu eksik işçilik bildirimi olup olmadığı ve ödeme tarihi itibariyle gecikme zammı hesaplanmalıdır. Eldeki davada talep, eksik işçilik tespiti nedeniyle ödenen gecikme zammı ile sınırlı olduğundan, taleple bağlı kalınarak gecikme zammı yönünden bir karar verilmelidir.

Öte yandan, sahte bildirim tespit edilirse, bu döneme ilişkin olan primlerin Borçlar Kanunu 65. madde uyarınca irad kaydedilemeyeceği, 506 sayılı Yasa'nın 84. maddesi kapsamında iadesi..." gereğine işaret edilerek karar bozulmuş, bozma ilamı sonrasında yapılan yargılamada Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davacı işyerinden bildirilen ve iptal edilen çalışmaların gerçek olup olmadığı yönünden yapılan araştırma yeterli ve bu yönden verilen iptal kararı isabetli ise de prim iadesi yönünden verilen karar hatalı değerlendirmeye dayalıdır. İşveren tarafından kuruma yatırılan prim tutarının içinde işçi hissesi de bulunduğundan, işveren hissesi dışındaki kısmın iadesi doğru olmayıp işveren hissesinin hesaplanması suretiyle karar verilmelidir.

2) Asgari işçilik yönünden uyulan bozma ilamı gereği yerine getirilmediğinden önceki bozma ilamı doğrultusunda karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.