Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/9045 K.2022/12078

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı ve feri müdahil Kurum tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı dava dilekçesinde özetle; 01.03.2013 – 30.09.2016 tarihleri arasında davalı nezdinde geçen çalışmaların tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı; davacının 2013 yılı yaz aylarında paraya ihtiyacı olduğu için gelip kendisinden iş istediğini, hakkında tutuklama kararının, borçlarının olması ve adresinin belli olmaması, ücretine haciz gelmemesi gibi sebeplerle sigortalı gösterilmesini istemediğini, kendisinin işi bıraktığı 05.04.2016 tarihine kadar zaman zaman çalıştığını, muhasebecinin ısrarı ile sigortalı yapılmak üzere nüfus cüzdanı istenildiğinde hakkında yakalama kararı olması sebebiyle nüfus cüzdanını getirmediğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Fer'i Müdahil Kurum vekili; davacının eylemli çalışma iddiasının Yargıtay içtihatlarında öngörülen yönteme uygun biçimde araştırılıp kanıtlanması gerektiğini beyanla, davanın reddi gereğini savunmuştur.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

“Davacının davasının kabulü ile; 1-.... ....... ... sayılı iş yerinde 01/03/2013-30/09/2016 tarihleri arasında toplam 1290 gün asgari ücret ile çalıştığı ve bu çalışmaların ... Kurumuna bildirilmediğinin tespitine,” karar verilmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

“ Turgutlu 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nin, 17.12.2019 tarihli, 2016/709 E, 2019/683 K. sayılı kararına yönelik davalı ile fer'i müdahil ... Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Fer’i müdahil Kurum vekili eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği, davanın ispatlanamadığı gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Mahkemece her ne kadar tanıklar dinlenerek davanın kabulüne karar verilmişse de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Davalı asil ve tanık beyanlarından davacının bir süre bu işyerinde çalıştığına dair kabul yerinde ise de çalışmanın başlangıç bitiş tarihleriyle kesintili çalışma olup olmadığı, işe ara verip vermediği yeterince araştırılmamıştır. Bazı bordro tanıkları davacının bir süre ara verdiğini beyan etmesine rağmen diğer tanık beyanlarıyla aradaki bu çelişkiler giderilmemiştir.

Resen araştırma ilkesi gereğince, davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan bordrolu çalışanların beyanları alınmalı, tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, davacının işe ara verdiği bir dönem olup olmadığı, varsa süresi, başlangıç bitiş tarihleri tespit edilmeli, elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, feri müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.