Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/9138 K.2022/12372

Dava, davacının Kuruma bildirilmeyen hizmet sürelerinin tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalılardan Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı, davalı işyerinde 2003 yılında işe başladığını, 2008 yılı Eylül ayına kadar çalıştığını, 2008 yılında davalı firmanın devamı niteliğinde olan ... Yapım Sin. Dizi San. ve Tic. Ltd. Şti.'nde 2009 yılı Ağustos ayına kadar çalıştığını, ancak ... Yapım Sin. Dizi San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin sigorta primlerinin bir kısmını yatırmadığını, işyerinde fotoğrafçı ve reji elemanı olarak görev yaptığını, TV dizilerinde çalıştığını, dizilerde haftalık ücretle çalıştığını, sigorta müfettişlerince yapılan inceleme ile işyerinde sigortasız işçi çalıştırıldığının tespit edildiğini, bu tutanakta kendi isminin de geçtiğini belirterek, işyerinde bildirilmeyen sürelerin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı adına TK 35 maddesine göre tebligat yapılmış, cevap verilmemiştir. Davalı SGK vekili, davada ... İş Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davada hak düşürücü sürenin dolduğunu, kurum kayıtları esas olup iddianın eşdeğer ve yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi tarafından; 1)Davanın kısmen kabulü ile, davacı ...'un 3402199505107 sigorta sicil numarası ile davalı şirkete ait işyerinde,

26/06/2003-01/07/2003 tarihleri arasında günlüğü 13.103.332.-TL den 4 gün süre ile,

-01/07/2003-01/01/2004 tarihleri arasında günlüğü 15.267.14.-TL den 180 gün süre ile,

-01/01/2004-30/06/2004 tarihleri arasında günlüğü 18.320.663.-TL den 180 gün süre ile,

-01/07/2004-31/12/2004 tarihleri arasında günlüğü 14.805,00-TL den 180 gün süre ile,

-01/01/2005-31/12/2005 tarihleri arasında günlüğü 16,29.-TL den 360 gün süre ile,

-01/01/2006-31/12/2006 tarihleri arasında günlüğü 17,70.-TL den 360 gün süre ile,

-01/01/2007-30/06/2007 tarihleri arasında günlüğü 18,75.-TL den 180 gün süre ile,

-01/07/2007-31/12/2007 tarihleri arasında günlüğü 19,50.-TL den 180 gün süre ile,

-01/01/2008-07/07/2008 tarihleri arasında günlüğü 20,28.-TL den 180 gün süre ile,

-01/07/2008-12/09/2008 tarihleri arasında günlüğü 21,29.-TL den 72 gün süre ile çalıştığının tespitine, fazlaya dair istemin reddine,

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı SGK vekili, mahkemece hiçbir resmi belge ve kayıt irdelenmeksizin hüküm kurulduğunu, karara esas alınan bilirkişi raporuna karşı itirazının dikkate alınmadığını, işyerinin kapsamda olup olmadığının, kapasite durumu yapılan işin nevinin irdelenmediğini, davacı ile davalı arasındaki ilişkinin hizmet akdi olup olmadığına bakılmadığını, davanın kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle her türlü araştırmanın re'sen yapılması gerektiğini, davanın hak düşürücü süreden sonra açıldığını, fiili çalışma olgusunun ispatlanamadığını, ücret iddiasına ilişkin olarak yazılı delil ve belge sunulmadığını, davada kurumun fer'i müdahil olup yargılama sonunda kurum aleyhine hüküm kurulmaması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B- BAM KARARI

Bölge Adliye Mahkemesi, “Davalı Kurumun istinaf başvurusunun esastan reddine” karar verilmiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçelerindeki beyanlarını tekrarla verilen kararı temyiz etmiştir..

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığı altında somut olay değerlendirildiğinde; eldeki dosyada, mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli olmadığı değerlendirilmiştir.Mahkemece, re'sen araştırma ilkesi gereğince davacının davalıya ait işyerinde ne iş yaptığı belirlenmeli, davacının iddia ettiği reji ve set fotoğrafçısının işyerinde ne iş yaptığı somut olarak ortaya konulduktan sonra davacının dizi çekimleri yapıldığı dönemler belirlenmek suretiyle çekim arası dönemlerde çalışıp çalışmadığı, dönem arasında tam olarak hangi işleri yaptığı;

iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliğine göre eylemli çalışmanın var olup olmadığı, sürekli veya kesintili olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.