Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/9287 K.2023/6133

Taraflar arasındaki dava dışı sigortalılar hakkında Kurumca yapılan tespit nedeniyle fark işçiliğe esas bordro ve belge istemine ilişkin işleminin iptali ile, 5510 sayılı Kanun'un 81 inci maddesi hükümlerinden faydalandırılması gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf isteminin esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurumca yapılan denetim sonucunda kendisinde dava dışı sigortalılar hakkında belge istenildiğini ve ayrıca davalı Kurumca 2012/3 ila 2013/3 arasında kalan dönemde 1 yıl süreyle 5510 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinin (ı) bendinde yer alan teşvik hükmünden yasaklandığını, yapılan bu işlemlerin hukuka aykırı olup iptali gerektiğini belirterek, aksi Kurum işleminin iptali ile 5510 sayılı Kanun 81/1 maddesinde düzenlenen işveren hissesine düşen 5 puanlık prim indiriminden yararlanabileceğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı hakkında kendisince yapılan işlemlerin yasaya ve hukuka uygun olduğunu, zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezine 01.07.2013 tarih ve 10 897 391 sayılı yazısında: işyeri ile ilgili olarak Çankaya Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün 17.02.2012 tarihli yazısına istinaden, işyerinin sigortalıların işe giriş bildirgesinin yasal süresi içinde Kuruma verilmemesi nedeniyle 19.11.2009 tarihli malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranının işveren hissesinden 5 puanlık indirim yapılması hakkında 2009/139 sayılı Genelge hükümlerince, 5510 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinin (1) fıkrası gereğince 01.07.2010-30.06.2011 tarihleri arasında %5 kanun indiriminden faydalandırılmaması gerektiği, bu nedenle,

01.03.2012 ile 28.02.2013 aylarında %5 indirimden faydalanarak verilen aylık prim ve hizmet belgelerinin iptali ve indirimsiz olarak düzenlenen asıl aylık prim hizmet belgelerinin düzenlenerek bir ay içinde verilmesi talep edilmektedir.

7103 sayılı Kanun'dan yararlanma istemi 25.05.2018 tarihli dilekçe ile Kuruma başvurularak 2018 Mart ayı dönemi öncesine ait geriye yönelik olarak yararlanılmayan teşvik ve destekten yararlanmak istendiği, kurum tarafından 5510 sayılı Kanun'un ek 17 nci maddesi kapsamında 25.05.2018 tarihli başvurunun bulunduğu, belirtilen belgelerin sisteme yüklenmemesi nedeniyle işlem yapılamayacağı belirtilmektedir.

Çankaya Emniyet Müdürlüğünün 17.02.2012 tarihli yazısı ekinde Çalışanlara Ait Kimlik Bildirim Belgelerinin gönderildiği, kimlik bildirme belgelerinde belirtilen tarihler dikkate alınarak Kurum tarafından resen işe giriş belgeleri düzenlendiği, Teşvik hükümlerinden faydalanabilmek için.

Çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak işverenler tarafından bu Kanun uyarınca verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma verilmesi, Bu sigortalılara ilişkin olarak yatırılması gereken sigorta primi tutarlarının Hazinece karşılanmayan kısmının yasal süresi içinde işverenlerce ödenmiş olması. Bu işverenlerin Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması şarttır.

Davacı şirket tarafından emniyet birimlerine gönderilen çalışanlara ait kimlik bildirim belgelerinde yer verilen işe giriş tarihleri ile Kuruma yapılan bildirimlerin farklı bulunması karşısında, işyeri belgelerinin iptali ile Kurum tarafından resen yenilerinin düzenlendiğinin, bu durumda, belirtilen dönemde Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunacağı anlaşılmakla, 5510 sayılı Kanun'un 81/(1) maddesinin uygulama koşulları bulunmadığından, bu yönde bulunan Kurum işleminin hukuka aykırılık bulunmadığına anlaşıldığından davanın reddine dair hüküm kurulmuştur.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf başvurusunda bulunan davacı vekili, kurum işlemine dayanak, işten ayrılma durumunda olan ...'ın karakola maksatlı bir şekilde işyerinde çalışan 15 sigortalının bir ay önce işe girmiş gibi beyanından başkaca bir bilgi belge olmadığını, buna dayalı raporun hiç bir gerçeği ortaya koymadığını beyanla kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılması, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. kendisi hakkında yapılan Kurum işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu ve iptali gerektiğini, buna göre yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne dair karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, davacı şirket tarafından düzenlenmiş ve Çankaya Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'ne ibraz edilmiş çalışanlara ait kimlik bildirme belgelerinin davalı Kuruma 20.02.2013 tarihli yazı ile gönderildiği,

söz konusu belgelerin incelenmesinden bir kısım sigortalının bildirimlerinin süresinden sona yapıldığının tespit edildiği ve bu sebeple Kurumun iptali istenen 01.07.2013 tarihli yazısı ile 01.03.2012-28.02.2013 tarihleri arasında %5 puan indirimden faydalanılarak verilen aylık prim ve hizmet belgelerinin iptali ile indirimsiz olarak aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenlenerek Kuruma verilmesinin istendiği anlaşılmış olup davacı şirket tarafından düzenlenmiş belgelerden, davacının,

5510 sayılı Kanun'un 81/ı bendi uyarınca çalıştırdığı sigortalılarla ilgili olarak aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna vermediği tespit edildiğinden Kurum işleminin yerinde olduğu, mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili kurum işlemlerinde hata olduğunu, kurum işlemine dayanak, işten ayrılma durumunda olan ...'ın karakola maksatlı bir şekilde işyerinde çalışan 15 sigortalının bir ay önce işe girmiş gibi beyanından başkaca bir bilgi belge olmadığını, buna dayalı raporun hiç bir gerçeği ortaya koymadığını beyanla kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılması, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. kendisi hakkında yapılan Kurum işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu ve iptali gerektiğini, belirterek, usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı şirket hakkında yapılan kurum işleminin hukuka uygun olup olmadığında ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 81/(ı) maddesi ile 59 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup, davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,