Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10117 K.2023/11349

Taraflar arasındaki iş kazasının tespiti istemine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...'ün Elazığ Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfından ihale yoluyla almış olduğu 20000 ton torbalanmış kömür nakliye hizmet işinde çalıştığını, davalılar arasında asıl-alt işveren ilişkisinin olduğunu, 20.09.2017 tarihinde Elazığ tren garında vagonlardaki kömürleri taşıma bandıyla indirirken, bu taşıma bandını sabit tutan mekanizmanın çıkması sonucu taşıma bandının altında kalarak yaralandığı olayın iş kazası olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, 20000 ton torbalanmış kömür nakliye ve hamaliye işinin ihale ile yüklenici ...'e verildiğini, müvekkil kurumun ihale makamı olması nedeni ile işveren sıfatının bulunmadığını, diğer davalının işveren sıfatının bulunduğunu belirterek haklarında açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle, davacının çalışanları olmadığını, olayın meydana geldiği gün 1 tane sigortalı çalışanlarının olduğunu, davacının vagonlarda kalan kömürleri toplamak için vagonlar arasında gezerken olayın meydana geldiğini, davacının iddia ettiği gibi çalışma alanında palet ve halatın bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı SGK vekili, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi uyarınca olayın iş kazası olmadığını, taraflar arasında hizmet ilişkisini olduğunun hiçbir şüpheye mahal vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenen tanık beyanları, dosyaya gelen belgeler, 2018/ÖÇ/006 Sayılı ve 29.03.2019 tarihli rapor, davalı ...'ün alınan ifadeleri, keşif, gelen müzekkere cevapları ve toplanan deliller ışığında söz konusu kazanın iş kazası olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, davacının işvereni olduğunu iddia ettiği davalı ...'ün yanında çalıştığını somut bir şekilde ortaya koyamadığı, davacı ile davalı arasında bağımlılık unsurunun oluşmadığı, yapılan işe göre davacıya ücret ödendiğine dair bilgi bulunmadığı, yukarıda tanımı verilen hizmet akdi unsurlarının oluşmadığı, davacının davasını ispatlayamadığı gerekçesiyle açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, ceza soruşturma dosyasında olayın iş kazası olarak nitelendirildiğini, yine işveren Halil'in 17.01.2018 tarihinde Emniyete verdiği ifadede, müvekkilinin birkaç günlüğüne hamallık yaptığını, günlük yevmiye ile çalıştığını belirttiğini, davacının sigortasız çalıştırıldığının sabit olduğunu, hastane raporunda olayın iş kazası olarak kayıtlara geçtiğini, yapılan işin belirli süreli ihale ile alınan bir iş olduğunu, Mahkemece bu hususların dikkate alınmamasının hatalı olduğunu belirterek, kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazası tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan ve davanın yasal dayanaklarından biri 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesine göre iş kazası; "Madde 13- İş kazası; a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b)(Değişik bend:17.04.2008-5754 S.K./8.mad) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, .... meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır." şeklinde tanımlanmıştır.

Olayın, iş kazası olarak kabul edilebilmesi için; olaya, maruz kalan kişinin 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi anlamında sigortalı olması, olayın, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde sayılı ve sınırlı olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesi koşuldur.

Bu bakımdan 13 üncü madde teknik yönden tanımlayıcı bir hukuk kuralıdır. Bunun uygulamaya ilişkin sonucu ise, bir olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağının anılan maddenin tanımı ve öngördüğü unsurlar çerçevesinde belirlenebileceğidir. Yasanın açık hükümleri bir yana bırakılarak, iş kazası kavramının unsurlarının belirlenmesine olanak yoktur. Bir olayın iş kazası sayılabilmesi için, sigortalıyı bedence ve ruhça zarara uğratan olayın, maddenin belirlediği “hal ve durumlardan” birinde meydana gelmiş bulunması gerekli ve yeterlidir. Bu sınırlı durumlar dışında meydana gelen ve sigortalıyı ruh ve bedence zarara uğratan olayların iş kazası olarak kabulüne olanak bulunmamaktadır.

Belirtilmelidir ki, yasanın, iş kazasını sigortalıyı zarara uğratan olay biçiminde nitelendirmiş olması, illiyet (nedensellik) bağını iş kazasının bir unsuru olarak ele almayı gerektirmiştir. Ne var ki, burada aranan “uygun illiyet (nedensellik) bağı” olup, bu da yasanın aradığı hal ve durumlardan herhangi birinde gerçekleşme olgusu ile sonucun birbiriyle örtüşmesi olarak anlaşılmalı, yasada olmadığı halde, herhangi başka kısıtlayıcı bir koşulun varlığı aranmamalıdır.

Kısacası; anılan yasal düzenleme, sosyal güvenlik hukuku ilkeleri içinde değerlendirilmeli; maddede yer alan herhangi bir hale uygunluk varsa zararlandırıcı sigorta olayının kaynağının sigortalı olup olmaması ya da ortaya çıkmasındaki diğer etkenlerin değerlendirilmesinde dar bir yoruma gidilmemelidir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.10.2009 tarih, 2009/21-400 Esas, 2009/432 Karar sayılı ilamı)

3. Değerlendirme 1.Dosya kapsamı incelendiğinde, 20.09.2017 tarihinde meydana gelen kazada yaralanan davacının olayın iş kazası olduğunun tespiti istemli açtığı işbu davada,davacının işvereni olduğunu iddia ettiği davalı ...'ün yanında çalıştığını somut bir şekilde ortaya koyamadığı, davacı ile davalı arasında bağımlılık unsurunun oluşmadığı, yapılan işe göre davacıya ücret ödendiğine dair bilgi bulunmadığı ve hizmet akdi unsurlarının oluşmadığı, nedeniyle davanın reddine karar verildiği ne var ki eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

2.Olay tarihinde davacı ...'ın 20.09.2017 tarihinde saat 16.34 'te Elazığ Kamu Birliği Eğitim ve Araştırma Hastanesine tren garında düşme şikayetiyle götürüldüğü, bilgisine başvurulan bir kısım tanıkların davacının ... yanında çalıştığını belirttikleri, Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/1513 soruşturma numaralı dosyasında davacı tarafından yapılan şikayet üzerine 20.09.2017 tarihli suça ilişkin ... hakkında kazanın iş hukuku kapsamında iş kazası olduğu ancak şüphelinin kusurlu olduğuna dair yeterli kanaatin oluşmadığı belirtilerek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği dolayısıyla Savcılık tarafından nitelendirmenin iş kazası olarak yapıldığı anlaşılmakla olayın yeterince araştırılmadığı belirgindir.

3.Belirtilen tespitler ışığında İlk Derece Mahkemesince, olaya ilişkin Polis Merkezinde alınan ifadelerin tümü ve davalı ...'e ait işyeri dosyasının getirtilmesi , ihale evraklarının temin edilerek ihaleye konu işin niteliği ve kapsamı irdelenip davacının olay günü davalı ile çalışıp çalışmadığı araştırılıp elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve Kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz giderinin istek halinde ilgiliye iadesine,